ಈ ದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ ವಿಘ್ನೇಶ್ವರ!
ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿ ಎಂದಾಕ್ಷಣ ನಮ್ಮ ಕಣ್ಣ ಮುಂದೆ ಬರುವುದು ಮನೆಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸುವ ಗಣಪತಿ, ಹೂವಿನ ಅಲಂಕಾರ, ಮೋದಕದ ಪರಿಮಳ, ಭಕ್ತಿಗೀತೆಗಳು, ಮೆರವಣಿಗೆಗಳು… ಆದರೆ ನಮ್ಮ ಈ ಗಣಪತಿ ಭಾರತದ ಗಡಿಯೊಳಗೇ ಉಳಿದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತೇ?
ಆನೆಯ ಮುಖ, ದೊಡ್ಡ ಹೊಟ್ಟೆ, ಕೈಯಲ್ಲಿ ಮೋದಕ ಹಿಡಿದಿರುವ ವಿಘ್ನೇಶ್ವರನ ರೂಪವನ್ನು ಭಾರತದ ಹೊರಗಡೆಯೂ ಕಾಣಬಹುದು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಹಲವು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಗಣೇಶನಿಗೆ ದೇವಾಲಯಗಳಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿನ ಜನರು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಗಣಪತಿಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಮೊದಲು ನಮ್ಮ ನೆರೆಯ ನೇಪಾಳಕ್ಕೆ ಹೋಗೋಣ. ಕಠ್ಮಂಡು ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಗಣೇಶ ಆರಾಧನೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಭಕ್ತಪುರದ ಸೂರ್ಯ ವಿನಾಯಕ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪುರಾತನ ಗಣೇಶ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಅಲ್ಲಿವೆ. ಕುತೂಹಲದ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ, ನೇಪಾಳದಲ್ಲಿ ಗಣೇಶನ ಆರಾಧನೆ ಹಿಂದೂ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಬೌದ್ಧ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಗಣೇಶನಿಗೆ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಇನ್ನು ಥಾಯ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಗಣೇಶನನ್ನು ‘ಫ್ರಾ ಫಿಕಾನೆಟ್’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಲೆ, ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಯಶಸ್ಸಿನ ದೇವರಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಯೂ ಗಣೇಶನಿಗೆ ಗೌರವವಿದೆ. ಬ್ಯಾಂಕಾಕ್ನಲ್ಲಿ ಗಣೇಶನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿರುವ ಹಲವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿವೆ.
ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ ಎಂದರೆ ಬಹುಪಾಲು ಮುಸ್ಲಿಂ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ದೇಶ ಎಂಬುದು ನಮಗೆ ಗೊತ್ತು. ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿನ ಬಾಲಿ ಮತ್ತು ಜಾವಾ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಪ್ರಾಚೀನ ಹಿಂದೂ-ಬೌದ್ಧ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಗಣೇಶನಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಹಳೆಯ ದೇವಾಲಯಗಳ ಶಿಲ್ಪಗಳಲ್ಲೂ ಗಣೇಶನ ರೂಪ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ ಗಣೇಶನ ಆರಾಧನೆ ಭಾರತೀಯರ ವಲಸೆಯ ನಂತರವಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಶತಮಾನಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು.
ಮಲೇಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಸಿಂಗಾಪುರದಲ್ಲೂ ಭಾರತೀಯ ಮೂಲದ ಸಮುದಾಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಗಣೇಶ ಆರಾಧನೆ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ. ಸಿಂಗಾಪುರದ ಶ್ರೀ ಸೆನ್ಪಾಗ ವಿನಾಯಗರ್ ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ಮಲೇಷ್ಯಾದ ಶ್ರೀ ಸಿಥಿ ವಿನಾಯಗರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ದೇವಾಲಯಗಳು ಭಕ್ತರನ್ನು ಸೆಳೆಯುತ್ತವೆ.
ಇನ್ನು ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲೂ ಗಣೇಶನಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ನ ಕ್ವೀನ್ಸ್ನಲ್ಲಿರುವ ಶ್ರೀ ಮಹಾ ವಲ್ಲಭ ಗಣಪತಿ ದೇವಾಲಯ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದದ್ದು. ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್, ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್, ಸೀಶೆಲ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ದೂರದ ದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ಗಣೇಶನ ದೇವಾಲಯಗಳು ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ.
ಹಾಗೆ ನೋಡಿದರೆ, ಗಣೇಶ ಭಾರತದ ದೇವರು ಎನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತ ಭಾರತದಿಂದ ಜಗತ್ತಿನ ಹಲವು ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಹರಡಿದ ಒಂದು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸೇತುವೆ ಎನ್ನುವುದೇ ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ತ. ದೇಶಗಳು ಬದಲಾದರೂ, ಭಾಷೆಗಳು ಬದಲಾದರೂ, ಪೂಜಾ ವಿಧಾನಗಳು ಬದಲಾದರೂ ವಿಘ್ನಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವ ಗಣಪತಿಯ ಮೇಲಿನ ಭಕ್ತಿ ಮಾತ್ರ ಹಲವು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ರೀತಿಯಾಗಿದೆ. ಅದಕ್ಕೇ ಇರಬಹುದು… ನಮ್ಮ ಮನೆಯ ಪುಟ್ಟ ಗಣಪತಿ, ಸಮುದ್ರದಾಚೆಯೂ ಅನೇಕರ ಮನೆಯ ದೇವರಾಗಿದ್ದಾನೆ!
