ಮನುಷ್ಯರು, ಪ್ರಾಣಿ-ಪಕ್ಷಿಗಳ ಉಳಿವಿಗೆ ನೀರು ಬೇಕು ಎಂಬ ವಿಷಯ ಚಿಕ್ಕ ಮಕ್ಕಳಿಗೂ ಗೊತ್ತಿರುವುದೇ. ಆದರೆ, ಯಂತ್ರಗಳೂ ನೀರು ಕುಡಿಯುತ್ತವೆ ಎಂದರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ವಿಚಾರ ಮಾಡಲೇಬೇಕಲ್ಲ?! ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿರುವ “ಚಾಟ್ ಜಿಪಿಟಿ ನೀರು ಕುಡಿಯುತ್ತದಂತೆ” ಎಂಬ ಮಾತು ಕೇಳಲು ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ರೂ, ಅದರ ಹಿಂದೆ ಒಂದು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ, ತಾಂತ್ರಿಕ ಸತ್ಯವಿದೆ.
ಸಹಜವಾಗಿ ಚಾಟ್ ಜಿಪಿಟಿ ಎನ್ನುವ ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್ ಬಾಟಲಿಯಲ್ಲಿ ನೀರು ಕುಡಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಇದನ್ನು ನಡೆಸುವ ಭಾರೀ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, ಡೇಟಾ ಸೆಂಟರ್ಗಳು ಅಗಾಧ ಪ್ರಮಾಣದ ನೀರನ್ನು ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತವೆ.
ಚಾಟ್ ಜಿಪಿಟಿಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ OpenAIತನ್ನ ಎಐ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಲು ಜಗತ್ತಿನ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿರುವ ಡೇಟಾ ಸೆಂಟರ್ಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ಈ ಡೇಟಾ ಸೆಂಟರ್ಗಳಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಸರ್ವರ್ಗಳು ದಿನದ 24 ಗಂಟೆಯೂ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಇವು ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಾಗ ಅಪಾರ ಪ್ರಮಾಣದ ಶಾಖ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಉಷ್ಣವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸದೇ ಹೋದರೆ ಯಂತ್ರಗಳಿಗೆ ಹಾನಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ತಂಪುಗೊಳಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯ.
ಇಲ್ಲಿಯೇ ನೀರಿನ ಬಳಕೆ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಬಹುತೇಕ ಡೇಟಾ ಸೆಂಟರ್ಗಳು “ವಾಟರ್ ಕೂಲಿಂಗ್” ಅಥವಾ “ಇವಾಪರೇಟಿವ್ ಕೂಲಿಂಗ್” ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಇದರರ್ಥ, ಯಂತ್ರಗಳಿಂದ ಬಂದ ತಾಪವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ನೀರನ್ನು ಬಳಸಿ ತಂಪಾಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ನೇರವಾಗಿ ಸರ್ವರ್ಗಳ ಸುತ್ತಲೂ ನೀರಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಎಐ ಮಾದರಿಯನ್ನು ತರಬೇತಿ ನೀಡುವಾಗ ಅಥವಾ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರು ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಚಾಟ್ಜಿಪಿಟಿ ಬಳಸುವಾಗ, ಈ ಸರ್ವರ್ಗಳು ಇನ್ನಷ್ಟು ಬಿಸಿ ಆಗುತ್ತವೆ.
ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ತಂಪುಗೊಳಿಸಲು ಬೇಕಾದ ನೀರಿನ ಪ್ರಮಾಣವೂ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಸಂಶೋಧನೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ದೊಡ್ಡ ಭಾಷಾ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ತರಬೇತಿ ಮಾಡುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಲೀಟರ್ಗಳಷ್ಟು ನೀರು ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿರಬಹುದು. ಅಂದರೆ ನಾವು ಕೇಳುವ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಒಂದು ಲೋಟ ನೀರು ಖರ್ಚಾಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಕೋಟಿ ಕೋಟಿ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಸೇರಿದಾಗ ಒಟ್ಟಾರೆ ನೀರಿನ ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ.
ಹೀಗಾಗಿ “ಚಾಟ್ಜಿಪಿಟಿ ಎಷ್ಟು ನೀರು ಕುಡಿಯುತ್ತದೆ” ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರ ಸರಳವಾಗಿಲ್ಲ. ಅದು ಬಳಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣ, ಡೇಟಾ ಸೆಂಟರ್ ಇರುವ ಪ್ರದೇಶ, ಬಳಸುವ ತಂಪುಗೊಳಿಸುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಇವೆಲ್ಲದ ಮೇಲೂ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ಕೆಲ ಅಂದಾಜುಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಎಐ ಸಿಸ್ಟಮ್ ದಿನಕ್ಕೆ ಸಾವಿರಾರು ಲೀಟರ್ ನೀರನ್ನು ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನೀರಿನ ಕೊರತೆಯಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಡೇಟಾ ಸೆಂಟರ್ಗಳು ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದರೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ನೀರಿನ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ಬೀರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.
ಇದರಿಂದ ಜಗತ್ತಿನ ನೀರಿನ ಕೊರತೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಹುದೇ? ಸಾಧ್ಯತೆ ಖಂಡಿತ ಇದೆ. ಆದರೆ ಅದು ಏಕೈಕ ಕಾರಣವಲ್ಲ. ಕೃಷಿ, ಕೈಗಾರಿಕೆ, ನಗರೀಕರಣ ಇವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಎಐ ಡೇಟಾ ಸೆಂಟರ್ಗಳ ನೀರಿನ ಬಳಕೆ ಇನ್ನೂ ಕಡಿಮೆಯೇ. ಆದರೂ, ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಎಐ ಬಳಕೆ ವೇಗವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿದಂತೆ, ಈ ಬಳಕೆಯೂ ಹೆಚ್ಚಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಈಗಾಗಲೇ ಹಲವು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕಂಪನಿಗಳು ಕಡಿಮೆ ನೀರು ಬಳಸುವ ಕೂಲಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, ಮರುಬಳಕೆ ನೀರು (recycled water) ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಅವಲಂಬನೆ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಹೊಸ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ.
ಇದು ನಮ್ಮ ಮುಂದೆ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಇಡುತ್ತದೆ. ಭವಿಷ್ಯದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮತ್ತು ಎಐ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಿಂದ ಬಳಸಬೇಕು ಎಂಬುದು. ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಪ್ರಗತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಎರಡೂ ಕೈಕೈ ಜೋಡಿಸಿ ಸಾಗಿದರೆ ಮಾತ್ರ ಎಐಯ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ಮಾನವಕುಲ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಅನುಭವಿಸಬಹುದು.
