ಡೀಸೆಲ್ ಕಾರ್ ಇರುವವರೂ ʻಇಲ್ಲೇ ಇರು, ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಬಂಕ್ಗೆ ಹೋಗಿ ಬರ್ತೀನಿʼ ಎಂದೇ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಎಲ್ಲೆಡೆಗೂ “ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಬಂಕ್” ಎಂದು ಕರೆಯುವದು ನಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. ಅದರ ಹಿಂದೆ ಇರುವ ಭಾಷಾ ಹಾಗೂ ಇತಿಹಾಸದ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ನಾವು ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿ ಯೋಚಿಸುವುದೇ ಇಲ್ಲ.
ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಡೀಸೇಲ್ ಸಹ ಸಿಗುತ್ತದಲ್ಲ? ಕೆಲವು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಎನ್ಜಿ ಅಥವಾ ಇತರ ಇಂಧನಗಳೂ ಸಿಗುತ್ತವೆ. ಆದರೂ “ಡೀಸೇಲ್ ಬಂಕ್” ಎಂಬ ಪದ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿಲ್ಲ. ಇದರ ಹಿಂದೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ರೂಢಿ, ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸದ ಪ್ರಭಾವವಿದೆ.
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ವಾಹನಗಳಾದ ಬೈಕ್, ಸ್ಕೂಟರ್ ಮತ್ತು ಕಾರುಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪೆಟ್ರೋಲ್ನಲ್ಲೇ ಓಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಡೀಸೇಲ್ ವಾಹನಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಲಾರಿ, ಬಸ್, ಕೃಷಿ ಯಂತ್ರಗಳು ಮುಂತಾದ ಭಾರೀ ವಾಹನಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದವು. ಹೀಗಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಮಾತುಕತೆಯಲ್ಲಿ “ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಹಾಕಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು” ಎಂಬ ಪದ ಹೆಚ್ಚು ಬಳಕೆಗೆ ಬಂತು. ಅದರಿಂದ ಇಂಧನ ಮಾರಾಟದ ಸ್ಥಳವೇ “ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಬಂಕ್” ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು.
ಭಾಷೆಯಲ್ಲೂ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಸರಳೀಕರಣ ಕಾಣಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, “ಚಹಾ ಅಂಗಡಿ” ಎಂದರೆ ಕಾಫಿಯೂ ಸಿಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಅದನ್ನು “ಕಾಫಿ ಅಂಗಡಿ” ಎಂದು ಕರೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಜನರು ಹೆಚ್ಚು ಬಳಕೆಯ ಪದವನ್ನೇ ಸಾಮಾನ್ಯ ಹೆಸರಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಇದೇ ತರ್ಕ “ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಬಂಕ್” ಪದಕ್ಕೂ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಉಚ್ಛಾರಕ್ಕೂ ಸುಲಭ, ಬಳಕೆಯಲ್ಲೂ ಸಾಮಾನ್ಯ. ಹೀಗಾಗಿ ಅದು ಸ್ಥಿರವಾಗಿದೆ.
ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಇಂತಹ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು “ಫ್ಯೂಯೆಲ್ ಸ್ಟೇಷನ್” ಅಥವಾ “ಫಿಲ್ಲಿಂಗ್ ಸ್ಟೇಷನ್” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಇದು ಯಾವುದೇ ನಿಯಮಾತ್ಮಕ ಕಾರಣವಲ್ಲ. ಭಾಷಾ ರೂಢಿ ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯ ಬಳಕೆಯ ಫಲ. ಡೀಸೇಲ್ ಸಿಗುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಮಾತುಕತೆಯ ಸರಳತೆಯಿಂದಾಗಿ “ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಬಂಕ್” ಎಂಬ ಪದವೇ ನಮ್ಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ!
