ಸರ್ಕಾರಿ ಕಾಮಗಾರಿಗಳ ಮೇಲೆ ನಾಯಕರ ಫೋಟೋ: ಕಾನೂನು ಏನು ಹೇಳುತ್ತದೆ?
ಸರ್ಕಾರದ ಹಣದಿಂದ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುವ ಕಾಮಗಾರಿಗಳ ಮೇಲೆ ಶಾಸಕರು, ಸಂಸದರು ಅಥವಾ ಇತರ ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ಫೋಟೋಗಳನ್ನು ಹಾಕುವುದು ದೇಶದ ಅನೇಕ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣಸಿಗುವ ಪದ್ಧತಿ. ಆದರೆ, ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕಾನೂನು ಏನು ಹೇಳುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಹಲವರಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ.
ಈ ವಿಷಯದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ Supreme Court of India 2015ರಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿತ್ತು. Common Cause ಹಾಗೂ Centre for Public Interest Litigation ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಅರ್ಜಿಯ ವಿಚಾರಣೆ ವೇಳೆ, ಸರ್ಕಾರಿ ಜಾಹೀರಾತುಗಳ ಬಳಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಸ್ಪಷ್ಟ ನಿಲುವು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತು.
ಕೋರ್ಟ್ ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ಪ್ರಕಾರ, ಸರ್ಕಾರಿ ಜಾಹೀರಾತುಗಳ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುವುದು ಆಗಿರಬೇಕು. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಣವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುವುದು ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಮೌಲ್ಯಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಬಹುದು ಎಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಸರ್ಕಾರದ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸುವುದು “ವ್ಯಕ್ತಿ ಪೂಜೆ” ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ ಎಂಬುದನ್ನೂ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಗಮನಿಸಿದೆ.
ಆದರೆ, ಈ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಷೇಧವೆಂದು ಅರ್ಥೈಸುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ. ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಪೂರ್ಣ ನಿಷೇಧ ಹೇರಿಲ್ಲ.
ಆದರೆ, ಕೆಲವು ಹುದ್ದೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸೀಮಿತ ವಿನಾಯಿತಿಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಬಳಿಕದ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳ ಮೂಲಕ ಈ ವಿನಾಯಿತಿಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲೂ ಬದಲಾವಣೆಗಳಾಗಿವೆ.
ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಮುಖ್ಯ ಅಂಶವೆಂದರೆ, ಕೋರ್ಟ್ ನೀಡಿದ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ “ಸರ್ಕಾರಿ ಜಾಹೀರಾತುಗಳ” ಕುರಿತು. ಕಾಮಗಾರಿಗಳ ಫಲಕಗಳು, ಶಿಲಾಶಾಸನಗಳು ಅಥವಾ ಸ್ಥಳೀಯ ಮಟ್ಟದ ಸೂಚನಾ ಫಲಕಗಳ ಮೇಲೆ ಫೋಟೋ ಹಾಕುವುದನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ನಿರ್ಧಾರ ಇಲ್ಲ.
ಆದರೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಣವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ಬಳಸಬಾರದು ಎಂಬ ಮೂಲ ತತ್ವ ಇಲ್ಲಿ ಸಹ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ.
ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಮಗಾರಿಗಳು ಸರ್ಕಾರದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವವು, ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಾಧನೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಸಂದೇಶವೇ ಈ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳ ಅರ್ಥ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಣದ ಬಳಕೆ ಸದಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೇ ಇರಬೇಕು ಎಂಬುದು ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶ.
