ಶಿರಸಿ: ಭಾರತ ಕೃಷಿ ಪ್ರಧಾನ ದೇಶವಾಗಿದ್ದು, ದೇಶದ ಸುಮಾರು ಶೇ. 65 ಜನರು ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಹೈನುಗಾರಿಕೆ ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಗವಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರತಿದಿನ ಅಪಾರ ಪ್ರಮಾಣದ ಜೈವಿಕ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹಿನ್ನಲೆಯಲ್ಲಿ Swachh Bharat Mission Gramin ಯೋಜನೆಯಡಿ 2018ರಲ್ಲಿ ‘ಗೋಬರ್ಧನ್’ ಘಟಕವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು.
ಈ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶ ಜಾನುವಾರು ಸಗಣಿ ಹಾಗೂ ಹಸಿ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಿ ಬಯೋಗ್ಯಾಸ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಾಡುವುದು, ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛವಾಗಿಡುವುದು ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಇಂಧನದ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದಾಗಿದೆ.
ಜೈವಿಕ ತ್ಯಾಜ್ಯದಿಂದ ಇಂಧನ ಮತ್ತು ಗೊಬ್ಬರ
ಗೋಬರ್ಧನ್ ಘಟಕದಲ್ಲಿ ಜಾನುವಾರು ಸಗಣಿ ಹಾಗೂ ಹಸಿ ತ್ಯಾಜ್ಯದಿಂದ ಮಿಥೇನ್ ಅನಿಲವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಅನಿಲವನ್ನು ಅಡುಗೆಗೆ ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದ್ದು, ಘಟಕದಿಂದ ಹೊರಬರುವ ಸ್ಲರಿಯನ್ನು ಉತ್ತಮ ಸಾವಯವ ಗೊಬ್ಬರವಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದು. ಇದು ರೈತರಿಗೆ ಇಂಧನ ಮತ್ತು ಕೃಷಿಗೆ ಪೋಷಕಾಂಶ ಎರಡೂ ರೀತಿಯ ಲಾಭವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಸ್ವರ್ಣವಲ್ಲಿ ಮಠದ ಯಶೋಗಾಥೆ
ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಶಿರಸಿ ತಾಲೂಕಿನ ಸೋಂದಾ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ Swarna Valli Mutt ಈ ಯೋಜನೆಯ ಯಶಸ್ವಿ ಅನುಷ್ಠಾನದ ಮಾದರಿಯಾಗಿದೆ. ಮಠದ ಗೋಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 80ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದೇಶೀಯ ಗೋವುಗಳಿದ್ದು, ಪ್ರತಿದಿನ 350–400 ಕೆ.ಜಿ. ಸಗಣಿ ಸಂಗ್ರಹವಾಗುತ್ತದೆ.
2024–25ನೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ 40 ಕ್ಯೂಬಿಕ್ ಮೀಟರ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಗೋಬರ್ಧನ್ ಘಟಕವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಒಟ್ಟು 11.05 ಲಕ್ಷ ರೂ. ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಭರಿಸಿದ್ದು, ಉಳಿದ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಮಠವೇ ನೀಡಿದೆ.
ಈ ಘಟಕದಿಂದ ಪ್ರತಿದಿನ 15–18 ಕೆ.ಜಿ. ಬಯೋಗ್ಯಾಸ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಅದನ್ನು ಅನ್ನದಾಸೋಹದ ಅಡುಗೆಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಮೊದಲು ವರ್ಷಕ್ಕೆ 2ರಿಂದ 2.5 ಲಕ್ಷ ರೂ. ಎಲ್ಪಿಜಿ ಸಿಲಿಂಡರ್ಗಳಿಗೆ ಖರ್ಚಾಗುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಇದೀಗ ಆ ವೆಚ್ಚ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತಿದೆ.
ಪಿಪಿಪಿ ಮಾದರಿ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತರಣೆ
ಗೋಬರ್ಧನ್ ಯೋಜನೆಯನ್ನು Public Private Partnership ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಸಮುದಾಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಜೈವಿಕ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಘಟಕ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ಐದು ಗೋಬರ್ಧನ್ ಘಟಕಗಳು ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಶಿರಸಿ ಸ್ವರ್ಣವಲ್ಲಿ ಮಠದ ಘಟಕ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ.
ಮನೆಮಟ್ಟದಲ್ಲೂ ಸಾಧ್ಯ
ಈ ಯೋಜನೆ ಕೇವಲ ಮಠಗಳು ಅಥವಾ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಲ್ಲ. ಮನೆಮಟ್ಟದಲ್ಲೂ ಸಣ್ಣ ಗೋಬರ್ಧನ್ ಘಟಕಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಅಡುಗೆ ಅನಿಲವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಬಹುದು. ಹಣ್ಣು-ತರಕಾರಿ ತ್ಯಾಜ್ಯ, ಉಳಿದ ಆಹಾರ ಹಾಗೂ ಕೃಷಿ ತ್ಯಾಜ್ಯಗಳಿಂದಲೂ ಬಯೋಗ್ಯಾಸ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ಸಾಧ್ಯ.
ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಲಾಭ
ಗೋಬರ್ಧನ್ ಘಟಕಗಳು ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೂ ಸಹಕಾರಿ. ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆ ಸುಧಾರಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಹಸಿರು ಇಂಧನ ಉತ್ಪಾದನೆ, ಆರ್ಥಿಕ ಉಳಿತಾಯ ಹಾಗೂ ಸಾವಯವ ಕೃಷಿಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡುತ್ತವೆ.
ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯಂತಹ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಗೋಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಅನ್ನದಾಸೋಹ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವುದರಿಂದ, ಈ ಯೋಜನೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಎಂದು ತಜ್ಞರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸಿದರೆ, ಸಿಲಿಂಡರ್ ಗ್ಯಾಸ್ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವ ಜೊತೆಗೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ಆರ್ಥಿಕತೆಯೂ ಬಲಪಡಲಿದೆ.
ಮಠದ ಗೋಶಾಲೆಗೆ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ನೀಡಿರುವ ಸಮುದಾಯ ಹಂತದ ಗೋಬರ್ ಗ್ಯಾಸ್ ಘಟಕವು ಅತ್ಯಂತ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ ಇದರಿಂದಾಗಿ ಗೋ ಶಾಲೆಯ ಸಗಣೆ ಹಾಗೂ ಹಸಿ ತ್ಯಾಜ್ಯದ ಮೂಲಕ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುವ ಮಿಥೇನ್ ಗ್ಯಾಸ್ ಅನ್ನದಾಸೋಹದ ಅಡುಗೆಗೆ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಸಿಲಿಂಡರ್ ಕೊರತೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿಯಾದ ಇಂತಹ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಅನ್ನದಾಸೋಹ ನಡೆಯುವ ಮಠ, ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ನೀಡಿದರೆ ಅತ್ಯಂತ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.
– ಗಂಗಾಧರೇAದ್ರ ಸರಸ್ವತೀ ಮಹಾಸ್ವಾಮಿಗಳು, ಶ್ರೀ ಸೋಂದಾ ಸ್ವರ್ಣವಲ್ಲೀ ಮಹಾಸಂಸ್ಥಾನ.
ಸ್ವಚ್ಛ ಭಾರತ್ ಮಿಷನ್ ಗ್ರಾಮೀಣ ಯೋಜನೆ ಅಡಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಐದು ಗೋಬರ್ಧನ್ ಘಟಕವನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ಪೈಕಿ ಕಳೆದ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಶಿರಸಿ ಸ್ವರ್ಣವಲ್ಲಿ ಸೋಂದಾ ಮಠಕ್ಕೆ ಗೋಬರ್ಧನ್ ಘಟಕವನ್ನು ಮಂಜೂರು ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಅದರಂತೆ ಸದರಿ ಘಟಕವನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಅನ್ನದಾಸೋಹ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಗೋಬರ್-ಗ್ಯಾಸ್ ಅನ್ನೇ ಬಳಸಿ ಅಡುಗೆ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಕಮರ್ಷಿಯಲ್ ಗ್ಯಾಸ್ ಸಿಲೆಂಡರ್ ಬಳಕೆ ಕಡಿಮೆ ಆಗುವುದಲ್ಲದೆ ಮಠಕ್ಕೂ ಸಹ ಹಣಕಾಸಿನ ಉಳಿತಾಯವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಜಿಲ್ಲೆಯು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದೆ.
– ಜಿಲ್ಲಾ ಪಂಚಾಯಿತಿಯ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧಿಕಾರಿ ಡಾ. ದಿಲೀಷ್ ಶಶಿ.
ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ವಿಶಾಲವಾಗಿದ್ದು, ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗೋಶಾಲೆಗಳು ಹಾಗೂ ಅನ್ನದಾಸೋಹ ಕೇಂದ್ರಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿ ಸ್ವಚ್ಛ ಭಾರತ್ ಮಿಷನ ಯೋಜನೆಯ ಗೋಬರ್ಧನ್ ಘಟಕ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಸರ್ಕಾರಿ ಖಾಸಗಿ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದ ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
– ಎಮ್.ಎಸ್.ಅಲ್ಲಾಭಕ್ಷ್, ಉಪ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ(ಆಡಳಿತ), ಜಿ.ಪಂ. ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ.
