– ಸೌಪರ್ಣಿಕಾ – ಕೆನರಾ ನೆಕ್ಸ್ಟ್‌ ಡೆಸ್ಕ್.
ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕವೆಂದರೆ ನೆನಪಾಗುವುದು ಭಯಂಕರ ಬಿಸಿಲು, ಸೆಕೆ, ಬಿಸಿಲಿನಿಂದ ಬಸವಳಿದಾಗ ನೆರಳು ಬೇಕೆಂದರೂ ಕಣ್ಣು ಹಾಯಿಸಿದಷ್ಟೂ ದೂರ ಕಾಣುವ ಬಯಲಿನ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲೋ, ಇಲ್ಲೋ ಕಾಣುವ ಬೇವು, ಹುಣಸೆ ಮರಗಳು.
ಇವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಣ್ಮುಂದೆ ಬರುವ ದೃಶ್ಯ. ಆದರೆ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲೂ ಕಣ್ಮನ ತಣಿಸುವ ಹಸಿರು, ಬೆಟ್ಟ-ಗುಡ್ಡಗಳಿವೆ. ಅಂತಹ ಬಹುಮುಖ್ಯ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪತಗುಡ್ಡವೂ ಒಂದು. ಗದಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗದಗ, ಮುಂಡರಗಿ ಮತ್ತು ಶಿರಹಟ್ಟಿ ತಾಲೂಕುಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 33,000 ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿರುವ ಈ ಬೆಟ್ಟದ ಸಾಲನ್ನು ‘ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟʼಹಾಗೂ ‘ಸಸ್ಯ ಸಂಜೀವಿನಿʼ ಎಂದೇ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಅಪರೂಪದ ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳು, ವನ್ಯಜೀವಿಗಳು ಮತ್ತು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಸ್ಯಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ ಕೂಡಿರುವ ಕಪ್ಪತಗುಡ್ಡ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪರಿಸರ ಸಮತೋಲನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
ಕಪ್ಪತಗುಡ್ಡದಲ್ಲಿ 300ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಬಗೆಯ ಅಪರೂಪದ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳಿವೆ. ಆಯುರ್ವೇದ ವೈದ್ಯರು ಹಾಗೂ ಪಾರಂಪರಿಕ ವೈದ್ಯರಿಗೆ ಈ ಸಸ್ಯಗಳು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ.
ಇಲ್ಲಿನ ಕಾಡುಗಳು, ಪೊದೆಗಳು ಮತ್ತು ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು ಹಲವು ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಕರಡಿ, ಚಿರತೆ, ತೋಳ, ನರಿ, ಕೃಷ್ಣಮೃಗ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ವನ್ಯಜೀವಿಗಳು ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ಬಗೆಯ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಸರಿಸೃಪಗಳು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳ ಬದುಕಿಗೆ ಇಲ್ಲಿನ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪರಿಸರವೇ ಆಧಾರವಾಗಿದೆ.
ಕಪ್ಪತಗುಡ್ಡದ ಮಣ್ಣು ಬಂಗಾರ. ಯಾಕೆಂದರೆ ಇಲ್ಲಿನ ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಕಲ್ಲುಗಳಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಅಂಶವಿರುವುದರಿಂದ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಖನಿಜ ಸಂಪತ್ತಿನ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೂ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಆದರೆ ಚಿನ್ನ ಮತ್ತು ಇತರ ಖನಿಜಗಳಿಗಾಗಿ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ನಡೆಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಪರಿಸರ ನಾಶಕ್ಕೂ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.
ಗಣಿಗಾರಿಕೆಗಾಗಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಅಗೆಯುವುದು, ಬಂಡೆಗಳನ್ನು ಸ್ಫೋಟಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಭಾರೀ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದರಿಂದ ಬೆಟ್ಟದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ರಚನೆಗೆ ಹಾನಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಸಸ್ಯಸಂಪತ್ತು ನಾಶವಾಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳೂ ಹಾಳಾಗುತ್ತವೆ. ಸುತ್ತಮುತ್ತ ನಡೆಯುವ ಅಕ್ರಮ ಕಲ್ಲು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಕ್ರಷರ್‌ಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಂದ ಧೂಳು, ಶಬ್ದ ಹಾಗೂ ಪರಿಸರ ಮಾಲಿನ್ಯದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಎದುರಾಗುತ್ತವೆ.
ಕಪ್ಪತಗುಡ್ಡದ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಗಾಳಿಯ ವೇಗ ಹೆಚ್ಚಿರುವುದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ಪವನ ವಿದ್ಯುತ್ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗಾಳಿಯಿಂದ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಧಾನವಾದರೂ, ಘಟಕಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಗಾಗಿ ರಸ್ತೆ ನಿರ್ಮಾಣ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಕಾಮಗಾರಿಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮರಗಳ ಕಡಿತ, ಮಣ್ಣಿನ ಸವೆತ ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ಚಲನವಲನಕ್ಕೆ ತೊಂದರೆಯಾಗದಂತೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ವಹಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯ.
ಅರಣ್ಯನಾಶ, ಮರಗಳ್ಳತನ, ಅತಿಯಾದ ಜಾನುವಾರು ಮೇಯಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಾಳ್ಗಿಚ್ಚುಗಳೂ ಕಪ್ಪತಗುಡ್ಡದ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಸವಾಲಾಗಿವೆ. ಇಂಧನಕ್ಕಾಗಿ ಮರಗಳನ್ನು ಕಡಿಯುವುದು ಹಾಗೂ ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ಮರಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸುವುದರಿಂದ ಅರಣ್ಯದ ಸಾಂದ್ರತೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಜಾನುವಾರುಗಳನ್ನು ಮೇಯಿಸುವುದರಿಂದ ಹೊಸ ಸಸಿಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕುಂಠಿತಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುವ ಕಾಳ್ಗಿಚ್ಚಿನಿಂದ ಅಪರೂಪದ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳು, ಸಣ್ಣ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿಗಳ ಗೂಡುಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ.
ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿನ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಹಳ್ಳ-ಕೊಳ್ಳಗಳು ಮತ್ತು ಕೆರೆಗಳ ನಾಶ ಹಾಗೂ ಒತ್ತುವರಿಯಿಂದ ಮಳೆನೀರು ಇಂಗುವ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ ಅಂತರ್ಜಲದ ಮಟ್ಟ ಕುಸಿಯುವ ಜೊತೆಗೆ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ರೈತರ ಕೃಷಿಯ ಮೇಲೂ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಕಪ್ಪತಗುಡ್ಡದ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಕಾಡು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಉಳಿಸುವುದಲ್ಲ, ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಸಂಪತ್ತನ್ನೂ ಕಾಪಾಡುವುದಾಗಿದೆ.
ಕಪ್ಪತಗುಡ್ಡವನ್ನು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲು ಸ್ಥಳೀಯ ಪರಿಸರ ಪ್ರೇಮಿಗಳು, ಗದಗ ಭಾಗದ ಜನರು ಮತ್ತು ನಂದಿವೇರಿ ಮಠದ ಶ್ರೀಗಳು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಹೋರಾಟ ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ. ನಂದಿವೇರಿ ಮಠವು ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳ ಮಹತ್ವ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುವಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.
2019ರಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪತಗುಡ್ಡದ ಸುಮಾರು 244 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ವನ್ಯಜೀವಿ ಮಂಡಳಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದ ಒಟ್ಟು ಪ್ರದೇಶಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಜಾಗವನ್ನು ಅಧಿಸೂಚನೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಿ, ಸುಮಾರು 55 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ವಿಚಾರ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು.
ಈ ಸಂಬಂಧ ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ನೀಡಿದ ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ, ಅಧಿಸೂಚನೆಯಿಂದ ಹೊರಗುಳಿದ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶವನ್ನೂ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಸೇರಿಸಲು ಅಗತ್ಯ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಕಪ್ಪತಗುಡ್ಡದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕಲ್ಲು ಕ್ರಷರ್‌ಗಳ ಪರವಾಗಿ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನೂ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದೆ.
ಈ ತೀರ್ಪು ಕಪ್ಪತಗುಡ್ಡದ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಬೆಳವಣಿಗೆ. ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಆದೇಶದಂತೆ ಮುಂದಿನ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ನಿರಂತರ ನಿಗಾ ಇಡುವುದು ಮುಖ್ಯ.
ಕಪ್ಪತಗುಡ್ಡದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೌಂದರ್ಯ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನೂ ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಮಳೆಗಾಲ ಮತ್ತು ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟದ ಸಾಲು ಹಸಿರಿನಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಚಾರಣ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೂ ಈ ಪ್ರದೇಶ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಬೆಳೆಸುವಾಗ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಹಾನಿಯಾಗದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಎಲ್ಲೆಂದರಲ್ಲಿ ಎಸೆಯದೆ, ಅರಣ್ಯದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಬೇಕು. ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ, ಸ್ಥಳೀಯರ ಸಹಕಾರ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಜಾಗೃತಿಯೂ ಕಪ್ಪತಗುಡ್ಡದ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಅಗತ್ಯ. ಅಕ್ರಮ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ, ಮರಗಳ್ಳತನ ಮತ್ತು ಕಾಳ್ಗಿಚ್ಚು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು.
ಕಪ್ಪತಗುಡ್ಡ ಕೇವಲ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಸಾಲಲ್ಲ. ಅದು ಅಪರೂಪದ ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳ ನೆಲೆ, ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ಆಶ್ರಯ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಅಮೂಲ್ಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪತ್ತು. ಇಲ್ಲಿನ ಚಿನ್ನದ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ, ಮಣ್ಣು, ನೀರು ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸಮತೋಲನದ ಮೌಲ್ಯ ದೊಡ್ಡದು. ಕಾನೂನು ರಕ್ಷಣೆ, ಜನರ ಜಾಗೃತಿ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಮೂಲಕ ಕಪ್ಪತಗುಡ್ಡವನ್ನು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೂ ಉಳಿಸಿಕೊಡುವುದು ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯೂ ಹೌದು.
ಮುಂದುವರೆಯುವುದು….
