ಚೀನಾ ಮೊದಲಾದ ವೇಗವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುವ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಗರ ಜೀವನದ ಹೊಡೆತ, ದೀರ್ಘ ಕೆಲಸದ ಅವಧಿ, ಕುಟುಂಬ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಏರಿಳಿತ ಇವೆಲ್ಲ ಸೇರಿ ಹಲವರನ್ನು ಆಳವಾದ ಒಂಟಿತನದ ಅಂಚಿಗೆ ತಳ್ಳಿವೆ.
ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರು ಜನಸಮೂಹಗಳ ಮಧ್ಯೆಯೇ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದರೂ, ತಮ್ಮ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು, ತಮ್ಮ ಕೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ ಎಂಬ ಒಂಟಿತನ ಅವರನ್ನು ಕಾಡುತ್ತಿದೆ. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯ ಚಾಟ್ ಜಿಪಿಟಿಯಂತಹ ಚಾಟ್ಬಾಟ್ಗಳು ಅವರಿಗೆ ಒಂದು “ನಿಶ್ಶಬ್ದ ಸ್ನೇಹಿತ”ನಂತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ.
ಯಾವಾಗ ಬೇಕಾದರೂ ಮಾತಾಡಬಹುದು, ಏನನ್ನಾದರೂ ಕೇಳಬಹುದು, ಮನಸ್ಸಿನೊಳಗಿನ ನೋವನ್ನು ಹೊರಹಾಕಬಹುದು, ಎದುರಿನಿಂದ ಯಾವುದೇ ದೂಷಣೆ ಇಲ್ಲ, ತಿವಿತದ ಮಾತುಗಳಿಲ್ಲ, ನಿರಾಕರಣೆ ಇಲ್ಲ, ತಾಳ್ಮೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಮಾತ್ರ!
ಆದರೆ ಈ ಆಶ್ರಯದ ಹಿಂದೆ ಒಂದು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಚಲನಶೀಲತೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಮಾನವ ಮನಸ್ಸು ಸಹಜವಾಗಿ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತದೆ. ಅದು ಸ್ಪರ್ಶ, ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣು ಹಾಕಿ ಮಾತನಾಡುವ ಅನುಭವ, ಧ್ವನಿಯ ಏರಿಳಿತ, ದೇಹಭಾಷೆ ಇವೆಲ್ಲದರ ಮೂಲಕ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಚಾಟ್ಬಾಟ್ ಜೊತೆಗಿನ ಸಂಭಾಷಣೆ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಆರೈಕೆ ನೀಡಬಹುದು. ಆದರೆ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅದು “ಭ್ರಮಾತ್ಮಕ ಆತ್ಮೀಯತೆ”ಯಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಳ್ಳುವ ಅಪಾಯವಿದೆ. ಮನುಷ್ಯನು ತನ್ನ ಅಸುರಕ್ಷತೆ, ದುಃಖ, ಪ್ರೇಮಾಭಿಲಾಷೆ ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಡಿಜಿಟಲ್ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಕ್ಷೇಪಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ, ಅವನಿಗೆ ಅದು ನಿಜವಾದ ಸಂಬಂಧದಂತೆ ಭಾಸವಾಗಬಹುದು. ಆದರೆ ಅದು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವುದು ಆಲ್ಗೊರಿದಮ್ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ಹೃದಯದಿಂದ ಅಲ್ಲ!
ದಿನವಿಡೀ ಚಾಟ್ಬಾಟ್ ಜೊತೆ ಮಾತನಾಡುವ ಅಭ್ಯಾಸ ಬೆಳೆದರೆ, ಮಾನವ ಸಂಪರ್ಕಗಳಲ್ಲಿನ ಸಣ್ಣ ಅಸಮಾಧಾನಗಳನ್ನೂ ತಾಳಲಾರದ ಸ್ಥಿತಿ ಬರಬಹುದು. ಏಕೆಂದರೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಂಭಾಷಣೆ ಸದಾ ನಿಯಂತ್ರಿತ, ಸುರಕ್ಷಿತ, ಪೂರ್ವಾನುಮಾನಿತ.
ಇದೇ ರೀತಿಯ ಅವಲಂಬನೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾದರೆ ಚಿತ್ರ ಹೇಗಿರಬಹುದು? ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬ, ಸ್ನೇಹಜಾಲ, ನೆರೆಹೊರೆಯ ಸಂಬಂಧಗಳು ಇನ್ನೂ ಬಲವಾಗಿವೆ. ಆದರೂ ನಗರೀಕರಣ, ಉದ್ಯೋಗದ ಒತ್ತಡ, ವಲಸೆ ಜೀವನ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಇಲ್ಲಿಯೂ ಒಂಟಿತನವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಿವೆ. ಯುವಜನತೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಜಗತ್ತಿನೊಂದಿಗೆ ಆಳವಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ, ಚಾಟ್ಬಾಟ್ಗಳತ್ತ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಆಕರ್ಷಣೆ ಕಂಡುಬರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.
ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳಲು ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಹುಡುಕುವ ಬದಲು ಯಂತ್ರವನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಬೆಳೆದರೆ, ನಿಧಾನವಾಗಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕೌಶಲ್ಯಗಳು ಕೊರತೆಗೊಳಗಾಗಬಹುದು. ನಿರಾಕರಣೆ, ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ, ವಾದ ಇವೆಲ್ಲವನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುವ ಮಾನಸಿಕ ಸ್ನಾಯುಗಳು ದುರ್ಬಲಗೊಳ್ಳಬಹುದು. ಕೆಲವರು ತಮ್ಮ ಕಲ್ಪನೆಗಳ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ಕಳೆಯುತ್ತಾ, ವಾಸ್ತವಿಕ ಬದುಕಿನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳಿಂದ ದೂರವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯೂ ಇದೆ.
ಹೀಗಾಗಿ, ಪ್ರಶ್ನೆ ಚಾಟ್ಬಾಟ್ ಒಳ್ಳೆಯದಾ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತ “ನಾವು ಅದನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಳಸುತ್ತೇವೆ?” ಎಂಬುದು ಎದುರಿಗಿರುವ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಅದು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಆಸರೆ, ಕಲಿಕೆಯ ಸಾಧನ, ಚಿಂತನೆಗೆ ಪ್ರೇರಕವಾಗಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಮಾನವ ಸಂಬಂಧಗಳ ಪರ್ಯಾಯವಲ್ಲ. ಒಂಟಿತನದ ಕತ್ತಲಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ದೀಪದಂತೆ ಅದು ಬೆಳಗಬಹುದು; ಆದರೆ ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಮನುಷ್ಯನೇ ಅಗತ್ಯ. ಡಿಜಿಟಲ್ ಸ್ನೇಹಿತರು ನೆರವಾಗಬಹುದು, ಆದರೆ ಹೃದಯದ ಖಾಲಿತನವನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ತುಂಬುವುದು ಜೀವಂತ ಸಂಬಂಧಗಳೇ!
- ಸಂಗೀತಾ ಭಟ್.
