ಸರ್ಕಾರದ ಮಾನ ಕಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಮಳೆ ಮಾಪನ ಕೇಂದ್ರಗಳು

ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಇನ್ನೆಷ್ಟು ತಲೆಮಾರು ಕಳೆಯಬೇಕೋ…

ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಮಳೆಗಾಲವೆಂದರೆ ಕೇವಲ ಪರಿಸರದ ವಿಷಯವಲ್ಲ. ಅದು ರೈತನ ಬದುಕು, ಬೆಳೆ, ಸಾಲ, ವಿಮೆ, ಪರಿಹಾರ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಅಂಶ.

ಆದರೆ, ಇದೇ ಮಳೆಯನ್ನು ಅಳೆಯುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೇ ಈಗ ದೊಡ್ಡ ತೊಡಕಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ. ತಾಲೂಕು ಹಾಗೂ ಗ್ರಾಮ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಮಳೆ ಮಾಪನ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಹಲವೆಡೆ ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸದ ಕಾರಣ, ನೈಜವಾಗಿ ಮಳೆ ಸುರಿದಿದ್ದರೂ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸದೇ ರೈತರು ಬೆಳೆ ವಿಮೆ ಮತ್ತು ಪರಿಹಾರದಿಂದ ವಂಚಿತರಾಗುತ್ತಿರುವ ಘಟನೆಗಳು ವರ್ಷದಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿವೆ.

ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಇಲಾಖೆ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಪ್ರಮಾಣ ದಾಖಲಿಸಲು Rain Gauge ಅಥವಾ ಮಳೆ ಮಾಪನ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದೆ.

ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಶಿರಸಿ, ಸಿದ್ದಾಪುರ, ಯಲ್ಲಾಪುರ, ಜೋಯಿಡಾ, ದಾಂಡೇಲಿ, ಕುಮಟಾ, ಹೊನ್ನಾವರ, ಭಟ್ಕಳ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆ, ಕಂದಾಯ ಇಲಾಖೆ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಇಲಾಖೆಯ ಅಧೀನದಲ್ಲಿ ಈ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ.

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬೀಳುವ ಮಳೆಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಮಿಲಿಮೀಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಅಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿದಿನ ಅಥವಾ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗುವ ಈ ಅಂಕಿ-ಅಂಶವೇ ನಂತರ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕೃತ ದಾಖಲೆ ಆಗುತ್ತದೆ.

ಈ ದಾಖಲೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆಯೇ ಬೆಳೆ ಹಾನಿ, ಬರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ, ಅತಿವೃಷ್ಟಿ ಅಥವಾ ಅನಾವೃಷ್ಟಿ ಘೋಷಣೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಒಂದು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ ಮಳೆಯಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಮಳೆ ದಾಖಲಾಗಿದೆಯೆಂದರೆ ಅದನ್ನು ಬರಪೀಡಿತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.

ಹಾಗೆಯೇ ಅತಿಯಾದ ಮಳೆಯ ದಾಖಲೆ ಇದ್ದರೆ ಬೆಳೆ ಹಾನಿ ಪರಿಹಾರ ಘೋಷಣೆಗೆ ಅದೇ ಆಧಾರವಾಗುತ್ತದೆ. ಬೆಳೆ ವಿಮೆ ಕಂಪನಿಗಳೂ ಸಹ ಇದೇ ಅಧಿಕೃತ ಮಳೆ ಅಂಕಿ-ಅಂಶವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ.

ಇಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಸಮಸ್ಯೆ ಏನೆಂದರೆ, ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯಂತಹ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಮಳೆಯಾದರೂ, ಐದು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಮಳೆ ಮಾಪನ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಮಳೆಯ ದಾಖಲೆ ಕಾಣಿಸಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಯಲ್ಲಾಪುರ ತಾಲೂಕಿನ ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ರಾತ್ರಿ ಭಾರೀ ಮಳೆಯಾಗಿ ಅಡಕೆ, ಬಾಳೆ, ಭತ್ತದ ಬೆಳೆ ಹಾನಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ಸಮೀಪದ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದ ಮಳೆ ದಾಖಲಾಗದೇ ರೈತರು ಪರಿಹಾರದಿಂದ ವಂಚಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಆರೋಪಗಳು ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿವೆ.

ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸಮಸ್ಯೆ ಎಂದರೆ ಅನೇಕ ಮಳೆ ಮಾಪನ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಸರಿಯಾಗಿ ನಿರ್ವಹಣೆ ಆಗದೇ ಇರುವುದು. ಕೆಲವು ಕಡೆ ಯಂತ್ರಗಳು ಕೆಟ್ಟುಹೋಗಿರುವುದು, ಸಮಯಕ್ಕೆ ದಾಖಲೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳದಿರುವುದು, ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಕೊರತೆ, ತಾಂತ್ರಿಕ ದೋಷಗಳು, ವಿದ್ಯುತ್ ಅಥವಾ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ನೈಜ ಮಳೆ ಪ್ರಮಾಣ ಸರಿಯಾಗಿ ದಾಖಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ದೂರುಗಳಿವೆ.

ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ ಪರಿಹಾರ ವಿತರಣೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂದಾಯ ಇಲಾಖೆ, ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಕೋಪ ನಿರ್ವಹಣಾ ಕೇಂದ್ರದ (KSNDMC) ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ.

ಒಂದು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆ ಹಾನಿ ವರದಿ ಬಂದಾಗ, ಅಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿರುವ ಮಳೆಯ ಪ್ರಮಾಣ, ನಿರಂತರ ಮಳೆ ಸುರಿದ ದಿನಗಳು, ಉಪಗ್ರಹ ಮಾಹಿತಿ, ಸ್ಥಳ ಪರಿಶೀಲನೆ ಇವೆಲ್ಲವನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅಧಿಕೃತ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ಮಳೆ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಮಹತ್ವ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ಇದೀಗ ಪ್ರಶ್ನೆ ಏನೆಂದರೆ, ಇಂದಿನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಪರ್ಯಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇಲ್ಲವೇ? ಇದೆ. ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದ ಅನೇಕ ದೇಶಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ಹೆಚ್ಚು ನಿಖರ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಬಳಸುತ್ತಿವೆ.

ಈಗ ಉಪಗ್ರಹ ಆಧಾರಿತ ಮಳೆ ಅಳತೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, ಡಾಪ್ಲರ್ ರಡಾರ್‌ಗಳು, Automatic Weather Stations (AWS), IoT ಆಧಾರಿತ ಸೆನ್ಸರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ರಿಯಲ್‌ಟೈಮ್ ಡೇಟಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು ಲಭ್ಯವಿವೆ.

ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲೂ KSNDMC ಹಲವು Automatic Weather Stations ಸ್ಥಾಪಿಸಿದೆ. ಇವು ಮಳೆ, ತಾಪಮಾನ, ಗಾಳಿ, ತೇವಾಂಶವನ್ನು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಿ ತಕ್ಷಣ ಸರ್ವರ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಗ್ರಾಮ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಇವುಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಇನ್ನೂ ಸಾಕಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಬೇಕಿದೆ.

ಉಪಗ್ರಹ ಆಧಾರಿತ Rainfall Estimation ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮೂಲಕ ಯಾವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಮಳೆ ಬಿದ್ದಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ಅಂದಾಜಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ಹವಾಮಾನ ಇಲಾಖೆ (IMD) ಮತ್ತು ISRO ಸಹ ಈಗ ಉಪಗ್ರಹ ಮಾಹಿತಿ ಬಳಸುತ್ತಿವೆ.

ಕೆಲ ತಜ್ಞರು ಈಗ “ಒಂದು ಕೇಂದ್ರ – ಒಂದು ತಾಲೂಕು” ಮಾದರಿ ಬದಲು “ಮೈಕ್ರೋ ಕ್ಲೈಮೇಟ್” ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಹೋಬಳಿ ಅಥವಾ ದೊಡ್ಡ ಗ್ರಾಮ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಮಳೆ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡದಂತಹ ಭೌಗೋಳಿಕ ವೈವಿಧ್ಯ ಇರುವ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ತೀವ್ರವಾಗುತ್ತಿರುವ ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಿಖರ ಮಳೆ ದಾಖಲೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಮಹತ್ವ ಪಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವೇಗವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿದರೂ, ಗ್ರಾಮ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ದೋಷಪೂರಿತ ಅಥವಾ ಹಳೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳೇ ಮುಂದುವರಿದರೆ ಅದರ ಹೊರೆ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ರೈತನ ಮೇಲೇ ಬೀಳುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಮಾತ್ರ ಯಾವ ಸರ್ಕಾರ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಬಂದರೂ ವಿಧಾನಸೌಧದ ಮೆಟ್ಟಿಲೇರುವುದಿಲ್ಲ!