ಸಂಪ್ರದಾಯ, ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತವತೆ
ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣಿನ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ವರ್ಣಿಸುವಾಗ ಬಳೆಗಳ ಝಣಝಣ ನಾದವನ್ನು ಮರೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವೇ ಇಲ್ಲ. ಬಳೆಗಳು ಕೇವಲ ಕೈಗೆ ಧರಿಸುವ ಆಭರಣಗಳಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಅವು ಸಂಪ್ರದಾಯ, ಸೌಭಾಗ್ಯ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗುರುತು ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀತ್ವದ ಸಂಕೇತಗಳಾಗಿವೆ.
ಮದುವೆಯಾದ ಮಹಿಳೆಯ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಮಿನುಗುವ ಬಳೆಗಳು ಆಕೆಯ ಸೌಭಾಗ್ಯದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿದ್ದರೆ, ಯುವತಿಯರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹೊಳೆಯುವ ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ ಬಳೆಗಳು ಅವರ ಉತ್ಸಾಹ ಮತ್ತು ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ.
ಭಾರತದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಬಳೆಗಳ ಕುರಿತು ವಿಭಿನ್ನ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿವೆ. ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಗಾಜಿನ ಬಳೆಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವ ನೀಡಿದರೆ, ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕೆಂಪು ಮತ್ತು ಹಸಿರು ಬಳೆಗಳು ವಿವಾಹಿತೆಯ ಸಂಕೇತವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪಂಜಾಬ್ನಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಧರಿಸುವ ‘ಚೂಡಾ’ಗೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿದ್ದರೆ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಹಸಿರು ಬಳೆಗಳು ಮಂಗಳಕರವೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.
ಹಲವರು ಹೆಂಗಸರು ಎರಡು, ನಾಲ್ಕು, ಆರು ಅಥವಾ ಹನ್ನೆರಡು ಬಳೆಗಳನ್ನು ತೊಡಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಿಯಮ ಅಥವಾ ಸ್ಪಷ್ಟ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಆದೇಶ ಇಲ್ಲ. ಬಳೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕುಟುಂಬದ ಸಂಪ್ರದಾಯ, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಆಚರಣೆ ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಇಷ್ಟವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ.
ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಮ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಬಳೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವುದು ಶುಭ ಎಂದು ನಂಬಿದರೆ, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಕಡೆ ಹೆಚ್ಚು ಬಳೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವುದೇ ಸೌಭಾಗ್ಯದ ಸಂಕೇತವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗಿದ್ದರೂ, ಇವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಜನಪದ ನಂಬಿಕೆಗಳೇ ಹೊರತು ಕಡ್ಡಾಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಿಯಮಗಳಲ್ಲ.
ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಬಳೆಗಳು ಮಹಿಳೆಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಸಂಕೇತವಾಗಿದ್ದವು. ಮದುವೆಯಾದ ಮಹಿಳೆ ಬಳೆ ಧರಿಸುವುದು ಆಕೆಯ ದಾಂಪತ್ಯದ ಗುರುತಾಗಿದ್ದರೆ, ವಿಧವೆಯರು ಬಳೆ ಧರಿಸದ ಸಂಪ್ರದಾಯವೂ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಗರ್ಭಿಣಿಯರಿಗೆ ‘ಸೀಮಂತ’ ಅಥವಾ ‘ಬಳೆ ಶಾಸ್ತ್ರ’ ಮಾಡುವ ಆಚರಣೆಯೂ ಇದೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬಳೆಗಳ ಶಬ್ದವು ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಗರ್ಭಸ್ಥ ಶಿಶುವಿಗೆ ಸಂತೋಷ ಹಾಗೂ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ವಾತಾವರಣ ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ.
ಹಳೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮನೆಯೊಳಗೆ ಮಹಿಳೆಯರ ಓಡಾಟವನ್ನು ಬಳೆಗಳ ಶಬ್ದದಿಂದಲೇ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಬಳೆಗಳ ನಾದವು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಜೀವಂತಿಕೆ ಮತ್ತು ಉಲ್ಲಾಸದ ಸಂಕೇತವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಹಿರಿಯರು “ಹೆಂಗಸಿನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಬಳೆ ಝಣಝಣಿಸಿದರೆ ಮನೆಗೆ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಬಂದಂತೆಯೇ” ಎಂದು ಹೇಳುವುದು ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ!
ಬಳೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅನೇಕ ಆರೋಗ್ಯಕರ ನಂಬಿಕೆಗಳೂ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿವೆ. ಕೈಮಣಿಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ ಚಲನೆ ಉಂಟಾಗುವುದರಿಂದ ರಕ್ತಸಂಚಾರ ಸುಧಾರಿಸಬಹುದು ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಕೆಲವರದು. ಬಳೆ ಧರಿಸುವುದರಿಂದ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಲಾಭಗಳಿವೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಬಲವಾದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳು ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲವಾದರೂ ಬಳೆಗಳ ಸೌಂದರ್ಯ, ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂತೋಷ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ನೆಮ್ಮದಿ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಧನಾತ್ಮಕ ಭಾವನೆ ಮೂಡಿಸುವುದಂತೂ ನಿಜ.
ಹೀಗಾಗಿ ಹೆಂಗಸರು ಎಷ್ಟು ಬಳೆ ತೊಡಬೇಕು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಇದಮಿತ್ಥಂ ಉತ್ತರ ಇಲ್ಲ. ಬಳೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಗಿಂತ ಅವುಗಳ ಹಿಂದಿರುವ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಭಾವನೆ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಗೌರವವೇ ಮುಖ್ಯ. ನಿಜವಾದ ಸೌಭಾಗ್ಯವು ಬಳೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ, ಕುಟುಂಬದ ಪ್ರೀತಿ, ಪರಸ್ಪರ ಗೌರವ, ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂತೋಷದ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಅಡಗಿದೆ.
– ಶ್ರೀಕಾಂತ್ ವೆಂಕಟೇಶ್ ನಾಯ್ಕ್.
