ಕೇರಳದ ಕಣ್ಣೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ದಟ್ಟ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶದ ನಡುವೆ, ಬಾವಲಿ ನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಕೊಟ್ಟಿಯೂರು ಮಹಾದೇವ ದೇವಸ್ಥಾನ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶೈವ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. “ದಕ್ಷಿಣ ಕಾಶಿ” ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಿರುವ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರವು ತನ್ನ ಪೌರಾಣಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ, ಪ್ರಕೃತಿ ಸೌಂದರ್ಯ ಹಾಗೂ ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಚರಣೆಗಳಿಂದ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಭಕ್ತರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.
ಪುರಾಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ದಕ್ಷ ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಅವಮಾನಿತಳಾದ ಸತಿ ದೇವಿಯು ಆತ್ಮಾಹುತಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಬಳಿಕ ಶಿವನು ತೀವ್ರ ಶೋಕಕ್ಕೊಳಗಾದ. ಸತಿ ದೇವಿಯ ದೇಹವನ್ನು ಹೊತ್ತು ಲೋಕವ್ಯಾಪಿಯಾಗಿ ಸಂಚರಿಸಿದ ಶಿವನ ಕೋಪ ಹಾಗೂ ದುಃಖದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿಯೂರಿಗೂ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಭಕ್ತರಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದೆ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಕೊಟ್ಟಿಯೂರಿನ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಶೇಷತೆ ಎಂದರೆ ಇದು ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ಒಂದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪೂಜೆಗೆ ತೆರೆಯುವ ದೇವಸ್ಥಾನವಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತ ದೇವಾಲಯದ ಜೊತೆಗೆ ಬಾವಲಿ ನದಿಯ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಯಜ್ಞಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೂ ಮಹತ್ವವಿದೆ. ಪ್ರತಿವರ್ಷ ನಡೆಯುವ ವೈಶಾಖ ಮಹೋತ್ಸವದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಈ ವಿಶೇಷ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ-ಪುನಸ್ಕಾರಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಸುಮಾರು 27-28 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯುವ ಈ ಮಹೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಕೇರಳ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಕರ್ನಾಟಕ, ತಮಿಳುನಾಡು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ಭಕ್ತರು ಆಗಮಿಸುತ್ತಾರೆ.
ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ, ಶಿವಮೊಗ್ಗ, ಉಡುಪಿ, ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಭಕ್ತರಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿಯೂರಿನ ಬಗ್ಗೆ ಅಪಾರ ಭಕ್ತಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿದ್ದು, ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಕರ್ನಾಟಕದಿಂದ ಸಾವಿರಾರು ವಾಹನಗಳಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರು ಯಾತ್ರೆ ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಅರಣ್ಯದ ಮಧ್ಯೆ, ನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿ, ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮಡಿಲಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಈ ಮಹೋತ್ಸವ ಭಕ್ತರಿಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಅನುಭವ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅನೇಕರು ಇದನ್ನು ಕೇವಲ ದೇವರ ದರ್ಶನವಲ್ಲ, ಒಂದು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಯಾತ್ರೆ ಎಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಆದರೆ ಈ ಬಾರಿ ಮಹೋತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವಿವಾದಗಳು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆಗೆ ಗ್ರಾಸವಾಗಿವೆ.
ಕೆಲ ಕನ್ನಡಿಗ ಭಕ್ತರು ಯಾತ್ರೆಯ ವೇಳೆ ತಮಗೆ ಸಮರ್ಪಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿ ವಿಡಿಯೋಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ನೂಕುನುಗ್ಗಲು, ಜನಸಂದಣಿ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಕೊರತೆ, ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳ ಅಭಾವ ಹಾಗೂ ಕೆಲ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳ ವರ್ತನೆ ಕುರಿತು ಅಸಮಾಧಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿರುವ ವಿಡಿಯೋಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹರಿದಾಡುತ್ತಿವೆ.
ಕೆಲವರು “ಕರ್ನಾಟಕದಿಂದ ಬರುವ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಸೂಕ್ತ ಗೌರವ ಸಿಗುತ್ತಿಲ್ಲ” ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದ್ದರೆ, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ವಿಡಿಯೋಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಭಕ್ತರು ತಮ್ಮ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಿರುವ ದೃಶ್ಯಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಕೆಲವು ದೃಶ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಯಾತ್ರಿಕರು ಮತ್ತು ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳ ನಡುವೆ ವಾಗ್ವಾದದಂತಹ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳೂ ಗೋಚರಿಸುತ್ತಿವೆ.
ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಹರಿದಾಡುತ್ತಿರುವ ಎಲ್ಲ ಆರೋಪಗಳು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ದೃಢೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ. ದೇವಸ್ಥಾನ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿ ಅಥವಾ ಸಂಬಂಧಿತ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಂದ ಈ ಕುರಿತು ಸಮಗ್ರ ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಹೊರಬಂದಿಲ್ಲ. ಲಕ್ಷಾಂತರ ಭಕ್ತರು ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಗಮಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜನಸಂದಣಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಸವಾಲುಗಳು ಎದುರಾಗುವುದು ಸಹಜ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವೂ ಕೆಲವರಿಂದ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಆದರೆ ಒಂದೆರಡು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಘಟನೆಗಳಲ್ಲದೆ, ಅನೇಕ ಭಕ್ತರು ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಅಸಮಾಧಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದಿಂದ ವರ್ಷದಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಭಕ್ತರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಯಾತ್ರಿಕರ ಅನುಕೂಲತೆ, ಸುರಕ್ಷತೆ ಹಾಗೂ ಭಾಷಾ-ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂವೇದನೆಗಳ ಕಡೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಮನ ಹರಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿವೆ.
ಒಟ್ಟಾರೆ, ಭಕ್ತಿ, ಪುರಾಣ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸಂಗಮವಾಗಿರುವ ಕೊಟ್ಟಿಯೂರು ಮಹಾದೇವ ಕ್ಷೇತ್ರವು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಯಾತ್ರಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ತನ್ನ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಆದರೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ವಿವಾದಗಳು ಭಕ್ತರ ಅನುಭವವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸುವ ಅಗತ್ಯವನ್ನೂ ಒತ್ತಿ ಹೇಳುತ್ತಿರುವುದು ಸತ್ಯ.
