ಈ ಹೊಸ ಅಧ್ಯಾಯದ ಹೆಸರು ‘ಇ-ರೂಪಾಯಿ’
ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಣ ಎಂದರೆ ಜೇಬಿನಲ್ಲಿರುವ ಕಾಗದದ ನೋಟುಗಳು ಅಥವಾ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಝಣಝಣ ಎನ್ನುವ ನಾಣ್ಯಗಳು ಮಾತ್ರ. ನಂತರ ಎಟಿಎಂ ಕಾರ್ಡ್ ಬಂತು. ಅದರ ಬಳಿಕ ಯುಪಿಐ, ಗೂಗಲ್ ಪೇ, ಫೋನ್ಪೇಗಳಂತಹ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ನಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ಭಾಗವಾದವು. ಈಗ ಈ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಯಣ ಮತ್ತೊಂದು ಮಹತ್ವದ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಟ್ಟಿದೆ.
ಅದು ಇ-ರೂಪಾಯಿ (e₹) ಅಥವಾ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕರೆನ್ಸಿ (CBDC). ಇದು ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಯ ಡಿಜಿಟಲ್ ಹಣವಲ್ಲ. ದೇಶದ ಕೇಂದ್ರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆದ ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (RBI) ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿರುವ ಅಧಿಕೃತ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕರೆನ್ಸಿ.
ಸರಳವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ನಿಮ್ಮ ಜೇಬಿನಲ್ಲಿರುವ ₹100 ನೋಟಿನ ಮೌಲ್ಯವೇ ಈಗ ನಿಮ್ಮ ಮೊಬೈಲ್ನಲ್ಲೂ ಡಿಜಿಟಲ್ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಇರಲಿದೆ.ಆ ವಾಲೆಟ್ನಲ್ಲಿ ನಾವು ₹20, ₹50, ₹100, ₹500 ಮುಖಬೆಲೆಯ ಡಿಜಿಟಲ್ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬಹುದು.
ಇದನ್ನು ಬಳಸಲು ಆಯ್ದ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಒದಗಿಸುವ ವಿಶೇಷ ಡಿಜಿಟಲ್ ವಾಲೆಟ್ ಅನ್ನು ಮೊಬೈಲ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ನಿಮ್ಮ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿರುವ ಹಣವನ್ನು ಇ-ರೂಪಾಯಿಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿ ವಾಲೆಟ್ಗೆ ಸೇರಿಸಬಹುದು. ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಯೂಆರ್ ಕೋಡ್ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ ಮಾಡಿ ಅಥವಾ ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ವಾಲೆಟ್ಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಹಣ ಕಳುಹಿಸಿ ವ್ಯವಹಾರ ನಡೆಸಬಹುದು.
ಇದು ಡಿಜಿಟಲ್ ರೂಪದ ನಗದಿನಂತೆಯೇ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.ಇ-ರೂಪಾಯಿ ಬಂದರೆ ಮೊದಲ ಲಾಭ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ. ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಕೋಟ್ಯಂತರ ಕಾಗದದ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸಲು, ಸಾಗಿಸಲು ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಅಪಾರ ವೆಚ್ಚವಾಗುತ್ತದೆ. ಡಿಜಿಟಲ್ ರೂಪಾಯಿ ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ಈ ವೆಚ್ಚ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.
ಜೊತೆಗೆ ನೋಟು ಹರಿದು ಹೋಗುವುದು, ಒದ್ದೆಯಾಗುವುದು ಅಥವಾ ಕಳೆದುಹೋಗುವ ಸಮಸ್ಯೆಯೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು RBI ಹೊರತಂದ ಅಧಿಕೃತ ಕರೆನ್ಸಿಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯೂ ಹೆಚ್ಚು. ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಇಲ್ಲದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಬಳಸುವಂತೆ ಆಫ್ಲೈನ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ಕೆಲಸವೂ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ.
ಆದರೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹೊಸ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಕ್ಕೂ ಇರುವಂತೆ ಇದಕ್ಕೂ ಕೆಲವು ಸವಾಲುಗಳಿವೆ. ಇಂದಿಗೂ ಅನೇಕ ಜನರಿಗೆ ಸ್ಮಾರ್ಟ್ಫೋನ್ ಬಳಸುವುದೇ ಸುಲಭವಿಲ್ಲ. ಅಂತಹವರಿಗೆ ಇ-ರೂಪಾಯಿ ಬಳಸುವುದು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕಷ್ಟವಾಗಬಹುದು. ಮೊಬೈಲ್ ಸುರಕ್ಷತೆ, ಸೈಬರ್ ವಂಚನೆಗಳ ಭಯವೂ ಜನರನ್ನು ಕಾಡಬಹುದು.
ಮತ್ತೊಂದು ವಿಷಯವೆಂದರೆ, ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿ ಹಣ ಇಟ್ಟರೆ ಸಿಗುವಂತೆ ಇ-ರೂಪಾಯಿ ವಾಲೆಟ್ನಲ್ಲಿರುವ ಹಣಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಬಡ್ಡಿ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಠೇವಣಿ ಅಲ್ಲ, ಡಿಜಿಟಲ್ ರೂಪದ ನಗದು.
ಹಲವರಿಗೆ ಇನ್ನೊಂದು ಗೊಂದಲವೂ ಇದೆ. “ಇ-ರೂಪಾಯಿ ಬಂದರೆ ಯುಪಿಐ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆಯೇ?” ಉತ್ತರ – ಇಲ್ಲ. ಯುಪಿಐ ಒಂದು ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಆದರೆ ಇ-ರೂಪಾಯಿ ಒಂದು ಅಧಿಕೃತ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕರೆನ್ಸಿ. ಯುಪಿಐ ಮೂಲಕ ನೀವು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿರುವ ಹಣವನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸುತ್ತೀರಿ. ಇ-ರೂಪಾಯಿಯಲ್ಲಿ ನೀವು RBI ಹೊರತಂದ ಡಿಜಿಟಲ್ ರೂಪಾಯಿಯನ್ನೇ ಭೌತಿಕ ಹಣದ ಬದಲಿ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತೀರಿ. ಎರಡೂ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಪರ್ಯಾಯವಲ್ಲ. ಪರಸ್ಪರ ಪೂರಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಅಷ್ಟೇ.
ಇಂದು ಇದು ಹೊಸ ಪ್ರಯೋಗದಂತೆ ಕಾಣಬಹುದು. ಆದರೆ ಎಟಿಎಂ ಕಾರ್ಡ್, ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಯುಪಿಐ ಆರಂಭವಾದಾಗಲೂ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಅನುಮಾನಗಳಿದ್ದವು. ಇಂದು ಅವು ನಮ್ಮ ಜೀವನದ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿವೆ. ಅದೇ ರೀತಿ, ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಇ-ರೂಪಾಯಿಯೂ ಭಾರತದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯುವ ಎಲ್ಲಾ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳಿವೆ.
ಹೀಗಾಗಿ, ನಾಳೆಯ ಹಣ ನಮ್ಮ ಜೇಬಿನಲ್ಲಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ನಮ್ಮ ಮೊಬೈಲ್ನಲ್ಲೂ ಇರಲಿದೆ. ಆ ಹೊಸ ಅಧ್ಯಾಯದ ಹೆಸರು – ಇ-ರೂಪಾಯಿ!
