1947ರಿಂದ 2026ರವರೆಗೆ ಡಾಲರ್ ವಿರುದ್ಧ ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿಯ ಮೌಲ್ಯದ ಕಥೆ
ಭಾರತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪಡೆದ 1947ರ ವೇಳೆಗೆ ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕನ್ ಡಾಲರ್ ನಡುವಿನ ವಿನಿಮಯ ದರ ಸುಮಾರು ₹3.30ರಷ್ಟಿತ್ತು ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಹೊಸ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿ ತನ್ನ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಹಂತದಲ್ಲಿತ್ತು.
ಆದರೆ ಮುಂದಿನ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳು, ಯುದ್ಧಗಳು, ಆಮದು-ರಫ್ತು ಅಸಮತೋಲನ, ಹಣದುಬ್ಬರ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ರೂಪಾಯಿ ಮೌಲ್ಯ ಕ್ರಮೇಣ ಕುಸಿಯತೊಡಗಿತು.
1950ರಿಂದ 1960ರ ದಶಕದವರೆಗೆ ರೂಪಾಯಿ ಮೌಲ್ಯ ತುಸು ಸ್ಥಿರವಾಗಿಯೇ ಇತ್ತು. 1962ರ ಚೀನಾ ಯುದ್ಧ ಮತ್ತು 1965ರ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಯುದ್ಧ ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ದೊಡ್ಡ ಹೊಡೆತ ನೀಡಿದವು. ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯದ ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚಾದ ಪರಿಣಾಮ 1966ರಲ್ಲಿ ರೂಪಾಯಿಯನ್ನು ಮೌಲ್ಯಹೀನಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಆಗ ಡಾಲರ್ ಮೌಲ್ಯವು ಸುಮಾರು ₹7ಕ್ಕೆ ಏರಿತು.
1970 ಮತ್ತು 1980ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ತೈಲ ಸಂಕಷ್ಟಗಳು ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ತತ್ತರಿಸಿಸಿದವು. ಭಾರತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ತೈಲವನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ಸಂಗ್ರಹದ ಮೇಲೆ ಭಾರೀ ಒತ್ತಡ ಉಂಟಾಯಿತು. 1985ರ ವೇಳೆಗೆ ಡಾಲರ್ ಮೌಲ್ಯ ₹12ರಿಂದ ₹17ರ ನಡುವೆಗೆ ತಲುಪಿತ್ತು. ಇದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ದೇಶದ ವಿದೇಶಿ ಸಾಲದ ಪ್ರಮಾಣವೂ ಹೆಚ್ಚಾಗತೊಡಗಿತು.
1991ನೇ ವರ್ಷ ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಮಹತ್ವದ ತಿರುವು ನೀಡಿದ ವರ್ಷವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೇಶದ ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ಸಂಗ್ರಹ ಕೇವಲ ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಆಮದುಗಳಿಗೆ ಸಾಕಾಗುವ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಕುಸಿದಿತ್ತು.
ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಎಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿತ್ತೆಂದರೆ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಚಿನ್ನವನ್ನು ಗಿರವಿ ಇಟ್ಟು ವಿದೇಶಿ ಸಾಲ ಪಡೆಯಬೇಕಾಯಿತು. ಈ ಸಂಕಷ್ಟದ ನಡುವೆ ಪ್ರಧಾನಿ ಪಿ.ವಿ. ನರಸಿಂಹರಾವ್ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವ ಡಾ. ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರು ಆರ್ಥಿಕ ಉದಾರೀಕರಣ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದರು. ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಆಧಾರಿತ ವಿನಿಮಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಜಾರಿಯಾದ ಬಳಿಕ ಡಾಲರ್ ಮೌಲ್ಯವು ಸುಮಾರು ₹25ಕ್ಕೆ ಏರಿತು.
2000ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಐಟಿ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಬೆಳವಣಿಗೆ, ವಿದೇಶಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಸೇವಾ ವಲಯದ ವಿಸ್ತರಣೆಯಿಂದ ಆರ್ಥಿಕತೆ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯತೊಡಗಿತು. ಕೆಲಕಾಲ ರೂಪಾಯಿ ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿತ್ತು. 2007ರ ವೇಳೆಗೆ ಒಂದು ಡಾಲರ್ಗೆ ಸುಮಾರು ₹40 ಇತ್ತು. ಆದರೆ 2008ರ ಜಾಗತಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಮಂದಿಯ ಪರಿಣಾಮದಿಂದ ರೂಪಾಯಿ ಮತ್ತೆ ದುರ್ಬಲಗೊಳ್ಳತೊಡಗಿತು.
2010ರಿಂದ 2020ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ತೈಲದರ ಏರಿಕೆ, ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಅಸ್ಥಿರತೆ, ಕೊರೊನಾ ಮಹಾಮಾರಿ ಹಾಗೂ ಅಮೆರಿಕದ ಬಡ್ಡಿದರ ನೀತಿಗಳು ರೂಪಾಯಿ ಮೌಲ್ಯದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದವು. 2022ರ ವೇಳೆಗೆ ಡಾಲರ್ ಮೌಲ್ಯ ₹80 ದಾಟಿತು. ನಂತರವೂ ರೂಪಾಯಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಮೌಲ್ಯ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಲೇ ಬಂದಿದೆ.
2026ರ ವೇಳೆಗೆ ಒಂದು ಅಮೆರಿಕನ್ ಡಾಲರ್ಗೆ ಸುಮಾರು ₹95 ತಲುಪಿರುವುದು ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕ ಪಯಣದ ಪ್ರಮುಖ ಸೂಚಕವೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಇದು ಜಾಗತಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳು, ಡಾಲರ್ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ, ಭಾರತದ ಆಮದು ಅವಲಂಬನೆ ಮತ್ತು ಹಣದುಬ್ಬರದ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಪ್ರತಿಫಲವೂ ಆಗಿದೆ.
ಆದರೆ ರೂಪಾಯಿ ಮೌಲ್ಯ ಕುಸಿದರೆ ದೇಶ ದುರ್ಬಲವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅರ್ಥೈಸುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ. ಭಾರತ ಇಂದು ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ಆರ್ಥಿಕ ಶಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ. ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಔಷಧೋದ್ಯಮ, ಡಿಜಿಟಲ್ ವ್ಯವಹಾರ, ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನೆ ಹಾಗೂ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.
1947ರಲ್ಲಿ ₹3ರಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಈ ಪಯಣ ಇಂದು ₹95 ತಲುಪಿದ್ದರೂ, ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕ ಭವಿಷ್ಯದ ಮೇಲಿನ ವಿಶ್ವಾಸ ಮಾತ್ರ ಇನ್ನೂ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿದೆ.
– ವಿಶ್ವಾಸ್ .ಡಿ .ಗೌಡ, ಸಕಲೇಶಪುರ.
