ಬೆರಳಿಗೆ ಸಣ್ಣ ಮುಳ್ಳು ಚುಚ್ಚಿತು ಎಂದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಿ. ಮುಳ್ಳು ಚುಚ್ಚಿದ ಜಾಗ ಬೆರಳು. ಆದರೆ “ಅಯ್ಯೋ!” ಎಂದು ಕೂಗಿಸುವುದು ಬೆರಳಲ್ಲ, ಮೆದುಳು! ಹಾಗಾದರೆ ಬೆರಳಿಗೆ ಆದ ನೋವಿನ ಸುದ್ದಿ ಮೆದುಳಿಗೆ ಹೇಗೆ ತಲುಪುತ್ತದೆ? ಇನ್ನೊಂದು ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ, ನಮ್ಮ ದೇಹದಲ್ಲಿ ನೋವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಇದ್ದರೂ ಮೆದುಳಿನ ಸ್ವಂತ ಅಂಗಾಂಶಕ್ಕೆ ನೋವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಬಹುತೇಕ ಇಲ್ಲ. ಹಾಗಿದ್ದರೆ ತಲೆನೋವು ನಮಗೆ ಹೇಗೆ ಬರುತ್ತದೆ? ಇದರ ಹಿಂದೆ ಇರುವ ವಿಜ್ಞಾನ ನಿಜಕ್ಕೂ ಅಚ್ಚರಿಯದ್ದು.
ನಮ್ಮ ದೇಹದ ಚರ್ಮ, ಸ್ನಾಯುಗಳು, ಕೀಲುಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಒಳಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಹಾನಿ ಅಥವಾ ಅಪಾಯವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ವಿಶೇಷ ನರಾಂತ್ಯಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ನೋಸಿಸೆಪ್ಟರ್ಗಳು (Nociceptors) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಿಸಿ ವಸ್ತುವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದಾಗ, ಗಾಯವಾದಾಗ ಅಥವಾ ಬಲವಾದ ಒತ್ತಡ ಬಿದ್ದಾಗ ಇವು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಕೇತದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನರಗಳ ಮೂಲಕ ಕಳುಹಿಸಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತವೆ. ಆ ಸಂದೇಶಗಳು ಬೆನ್ನುಹುರಿಯ ಮೂಲಕ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಸಾಗುತ್ತಾ ಮೆದುಳನ್ನು ತಲುಪುತ್ತವೆ.
ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಟ್ವಿಸ್ಟ್ ಇದೆ. ಮೆದುಳಿಗೆ ತಲುಪುವ ಸಂಕೇತವೇ ನೇರವಾಗಿ “ಇದು ನೋವು” ಎನ್ನುವುದಿಲ್ಲ. ಮೆದುಳು ಆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿ, ಎಲ್ಲಿ ಗಾಯವಾಗಿದೆ, ಎಷ್ಟು ತೀವ್ರವಾಗಿದೆ, ಅಪಾಯ ಎಷ್ಟಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡ ನಂತರ ನಮಗೆ ನೋವಿನ ಅನುಭವವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ ನೋವು ಕೇವಲ ಗಾಯದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಘಟನೆ ಅಲ್ಲ. ಅದು ದೇಹದಿಂದ ಬಂದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಮೆದುಳು ಅರ್ಥೈಸಿ ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಅನುಭವ.
ಇದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಗಾಯವಾದರೂ ಇಬ್ಬರಿಗೆ ನೋವಿನ ಅನುಭವ ಒಂದೇ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಭಯ, ಆತಂಕ, ಹಿಂದಿನ ಅನುಭವ, ಗಮನ ಹಾಗೂ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಕೂಡ ನೋವಿನ ಅನುಭವವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಆಟದ ವೇಳೆ ಗಾಯವಾದರೂ ಪಂದ್ಯ ಗೆಲ್ಲುವ ಉತ್ಸಾಹದಲ್ಲಿರುವ ಆಟಗಾರನಿಗೆ ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ನೋವು ಕಡಿಮೆ ಅನಿಸಬಹುದು. ನಂತರ ಶಾಂತವಾದಾಗ ಅದೇ ಗಾಯ ಹೆಚ್ಚು ನೋಯುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಾಣಬಹುದು. ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವ ಕೆಲವು ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು ನೋವಿನ ಅನುಭವವನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದೂ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ.
ಇನ್ನು ತಲೆನೋವಿನ ವಿಷಯ ಇನ್ನೂ ಕುತೂಹಲಕಾರಿ. ಮೆದುಳಿನ ಅಂಗಾಂಶವೇ ನೋವು ಅನುಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಮೆದುಳಿನ ಸುತ್ತಲಿನ ರಕ್ತನಾಳಗಳು, ಮೆದುಳಿನ ಹೊದಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ನೋವು ಸಂವೇದಕ ರಚನೆಗಳು ನೋವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಬಹುದು. ಅವುಗಳಿಂದ ಬರುವ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಮೆದುಳು ತಲೆನೋವಿನ ಅನುಭವವಾಗಿ ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ.
ಹೀಗಾಗಿ ನೋವು ನಮ್ಮ ದೇಹದ ಶತ್ರುವಲ್ಲ. ಅದು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಅಲಾರಂ. ಬೆಂಕಿ ತಾಗುವ ಮೊದಲು ಕೈ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಎಳೆಯುವಂತೆ, ದೇಹದಲ್ಲಿ ಏನೋ ಅಪಾಯವಿದೆ ಎಂದು ಮೆದುಳಿಗೆ ತಿಳಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೇ ನೋವು. ನೋವು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಗಾಯ, ಸುಟ್ಟ ಗಾಯ ಅಥವಾ ದೇಹದ ಒಳಗಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ನಾವು ಗಮನಿಸದೇ ಬಿಡುವ ಅಪಾಯವೂ ಇದೆ. ಅಂದರೆ ನಾವು “ನೋವು ಬೇಡ” ಎಂದುಕೊಂಡರೂ, ವಿಜ್ಞಾನದ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನೋವು ನಮ್ಮ ದೇಹದ ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾದ ರಕ್ಷಣಾ ಸಂದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು!
