ಬೇಡ್ತಿ ಉಳಿಸಿದ ಜನಶಕ್ತಿ; ಇತಿಹಾಸವಾದ ಹೋರಾಟ

ಬೇಡ್ತಿ ಯೋಜನೆ ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವೇ ಇಲ್ಲ ಎಂಬ ಮಾತುಗಳು ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಲವದು. ಮಾಗೋಡಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಗಾರರಿಗಾಗಿ ಸುಮಾರು ಎರಡು ಸಾವಿರ ಮನೆಗಳು ಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದವು. ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಕಾಮಗಾರಿ ಮುಂದುವರಿದಿತ್ತು. ಕಾಲುವೆ ಕೆಲಸವೂ ಆರಂಭವಾಗಿತ್ತು. ಯೋಜನೆಗಾಗಿ ನೂರಾರು ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ಖರ್ಚಾಗಿತ್ತು. ಇಷ್ಟೆಲ್ಲ ಆದ ಮೇಲೆ ಸರ್ಕಾರ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕೈಬಿಡಲು ಸಾಧ್ಯವೇ? ಹೋರಾಟಗಾರರ ಮನವಿಗೆ ಕಿವಿಗೊಡುವವರಾದರೂ ಯಾರು?

ಇಂದು ಬೇಡ್ತಿ ಹೋರಾಟದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಾಗ, ಅಂದು ಜನರು ಎದುರಿಸಿದ ಸವಾಲುಗಳಷ್ಟೇ ಮುಖ್ಯವಾಗುವುದು ಅವರು ಕಂಡುಕೊಂಡ ದಾರಿಯೂ ಹೌದು. ಯೋಜನೆ ಬಹಳ ಮುಂದೆ ಹೋಗಿದೆ, ಸಾಕಷ್ಟು ಹಣ ಖರ್ಚಾಗಿದೆ, ಇನ್ನು ಅದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬ ವಾದಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಜನರು ಹೋರಾಟವನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಿಲ್ಲ. ಜನರು ಒಗ್ಗಟ್ಟಾಗಿ ನಿಂತರೆ ಅಸಾಧ್ಯವೆನಿಸುವುದನ್ನೂ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಬೇಡ್ತಿ ಹೋರಾಟ ಒಂದು ಜ್ವಲಂತ ಉದಾಹರಣೆ.

ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬೇಡ್ತಿ ಯೋಜನೆಯ ವಿರುದ್ಧದ ವಿರೋಧ ಸ್ಥಳೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲೇ ಸೀಮಿತವಾಗಿತ್ತು. ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದವು. ಸಭೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದವು. ಯೋಜನೆಯಿಂದ ಆಗಬಹುದಾದ ಹಾನಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಜನರು ಆತಂಕ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಇಂಥ ಆತಂಕವನ್ನು ಒಂದು ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಹೋರಾಟವಾಗಿ ರೂಪಿಸುವುದು ಸುಲಭದ ಕೆಲಸವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.

ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಶಿರಸಿಯ ಅನುಸೂಯ ಶರ್ಮ ಅವರ ಪ್ರವೇಶ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಹೊಸ ತಿರುವು ನೀಡಿತು. ಆಗಲೇ ಅಘನಾಶಿನಿ ಕೊಳ್ಳದ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅಘನಾಶಿನಿ ಕೊಳ್ಳ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸಮಿತಿ ಬೇಡ್ತಿ ಹೋರಾಟದೊಂದಿಗೆ ಕೈಜೋಡಿಸಿತು. ಎರಡೂ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಬೇಡ್ತಿ ಮತ್ತು ಅಘನಾಶಿನಿ ಕೊಳ್ಳ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸಮಿತಿಯಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡವು. ಹೀಗೆ ಹೋರಾಟದ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. ಸಂಘಟನೆಗೂ ಹೊಸ ಶಕ್ತಿ ಬಂತು.

ಅನುಸೂಯ ಶರ್ಮ ಅವರಿಗೆ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಹೋರಾಟದ ಅನುಭವವಿತ್ತು. ಸ್ಥಳೀಯರ ಆತಂಕವನ್ನು ರಾಜ್ಯಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಅವರು ಮನಗಂಡಿದ್ದರು. ಹೋರಾಟವೆಂದರೆ ಒಂದೆರಡು ಸಭೆ ನಡೆಸಿ, ಮನವಿ ಕೊಟ್ಟು ಸುಮ್ಮನಾಗುವುದಲ್ಲ. ಗುರಿ ತಲುಪುವವರೆಗೂ ಅದನ್ನು ಜೀವಂತವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬ ನಿಲುವು ಅವರದ್ದಾಗಿತ್ತು.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ.. 👉 ಹೋರಾಟದ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಮರೆಯಲಾಗದ ಓಂಕಾರಜ್ಜ!

ಅಂದು ಎಲ್ಲರೂ ಒಂದೇ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ. ಕೆಲವರು ಜಮೀನು ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದರೆ, ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ಯೋಜನೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಬೇಕೆಂದು ಮುಂದಾದರು. ಯೋಜನೆ ಬಂದರೆ ಏನಾಗಬಹುದು ಎಂಬ ಆತಂಕವಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅದನ್ನು ತಡೆಯುವುದು ಹೇಗೆ ಎಂಬ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಎಲ್ಲರಲ್ಲೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಇಂಥ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜನರನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿ, ಹೋರಾಟದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಅವರಿಗೇ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಡುವುದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿತ್ತು.

ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಡಿ. ದೇವರಾಜ ಅರಸು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಬೇಡ್ತಿ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವಂತೆ ಹೋರಾಟ ಸಮಿತಿ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಿತು. ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಸಭೆಗಳು ಮುಂದುವರಿದವು. ಯೋಜನೆಯಿಂದ ಆಗಬಹುದಾದ ಪರಿಸರ ಹಾನಿ, ಜನರ ಬದುಕಿನ ಮೇಲಿನ ಪರಿಣಾಮ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳಾಂತರದ ಆತಂಕವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ ಮನವಿ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು.

ಆದರೆ ಹೋರಾಟಗಾರರು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದ ಫಲಿತಾಂಶ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಗುಂಡೂರಾವ್ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾದರೂ ಯೋಜನೆಯ ಕೆಲಸ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಸರ್ಕಾರದ ನಿಲುವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗದಿದ್ದಾಗ ಹೋರಾಟಗಾರರ ಆತಂಕ ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು.

ಅಷ್ಟರಲ್ಲಾಗಲೇ ಮಾಗೋಡಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಗಾರರಿಗಾಗಿ ಸುಮಾರು ಎರಡು ಸಾವಿರ ಮನೆಗಳು ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದ್ದವು. ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಕಾಮಗಾರಿ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಕಾಲುವೆ ಕೆಲಸವೂ ಮುಂದುವರಿದಿತ್ತು. ಇಷ್ಟೆಲ್ಲ ಹಣ ಮತ್ತು ಶ್ರಮ ವಿನಿಯೋಗವಾದ ಮೇಲೆ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಮಾತು ಕೇಳಿಬರತೊಡಗಿತು.

ಅಣೆಕಟ್ಟು ನಿರ್ಮಾಣವಾದರೆ ಕೃಷಿಯನ್ನೇ ನಂಬಿ ಬದುಕುವ ಕುಟುಂಬಗಳು ನೆಲೆ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಕಾಡು ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ತಲೆತಲಾಂತರಗಳಿಂದ ಒಂದು ಪ್ರದೇಶದೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿರುವ ಜನರು ತಮ್ಮ ನೆಲದಿಂದ ದೂರವಾಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಆತಂಕವನ್ನು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಡುವುದೇ ಹೋರಾಟಗಾರರ ಮುಂದಿದ್ದ ಸವಾಲಾಗಿತ್ತು.

ಸರ್ಕಾರದ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಲು ನಡೆಸಿದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಂದ ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಫಲ ಸಿಗದಿದ್ದಾಗ ಹೋರಾಟ ಸಮಿತಿ ಮತ್ತೊಂದು ದಾರಿಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿತು. ಸೋಂದಾ ಸ್ವರ್ಣವಲ್ಲಿ ಮಹಾಸಂಸ್ಥಾನದ ಶ್ರೀಮದ್‌ ಗಂಗಾಧರೇಂದ್ರ ಸರಸ್ವತಿ ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಬೇಡ್ತಿ ಯೋಜನೆಯ ರೂಪುರೇಷೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿತು. ಮಠದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಆಗಬಹುದಾದ ಹಾನಿ, ಶಿಷ್ಯವರ್ಗದ ಭವಿಷ್ಯ ಮತ್ತು ಜನಜೀವನದ ಮೇಲೆ ಉಂಟಾಗಬಹುದಾದ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು.

ಬೇಡ್ತಿ ಯೋಜನೆಯ ವಿರುದ್ಧದ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರ ಬೆಂಬಲ ದೊರೆತದ್ದು ಮಹತ್ವದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಯಿತು. ಪರಿಸರದ ರಕ್ಷಣೆ ಎಂಬುದು ಕೆಲವೇ ಜನರ ಸಮಸ್ಯೆಯಲ್ಲ, ಇಡೀ ಸಮಾಜದ ಕಾಳಜಿಯಾಗಬೇಕು ಎಂಬ ಸಂದೇಶ ಜನರಿಗೆ ತಲುಪತೊಡಗಿತು.

ಬೇಡ್ತಿ ಹೋರಾಟದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಸ್ವರ್ಣವಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಗಳು ಕೈಗೊಂಡ ಪಾದಯಾತ್ರೆ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಘಟ್ಟವೆಂದೇ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಸುಮಾರು 70 ಕಿ.ಮೀ. ಪಾದಯಾತ್ರೆ ನಡೆಸಿದ ಶ್ರೀಗಳು ಮಾಗೋಡಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಮಾವೇಶದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡರು. ಪಾದಯಾತ್ರೆಯ ಕೊನೆಯ ದಿನ ಸುಮಾರು 30 ಸಾವಿರ ಜನರು ಸೇರಿದ್ದು, ಹೋರಾಟ ಯಾವ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಜನರನ್ನು ತಲುಪಿತ್ತು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿತ್ತು.

ಆದರೆ ಇಷ್ಟೊಂದು ಜನರ ಬೆಂಬಲ, ನಿರಂತರ ಹೋರಾಟ ಮತ್ತು ಹಲವು ಪ್ರಮುಖರ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಯ ನಡುವೆಯೂ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವುದು ಅಷ್ಟು ಸುಲಭವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಹೋರಾಟದ ಕಾವು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಬೇಕಿತ್ತು. ಸರ್ಕಾರದ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಬೇಕಿತ್ತು. ಬೇಡ್ತಿ ಯೋಜನೆ ನಿಲ್ಲಿಸುವ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಆಗಿನ ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕರು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ನಿಲುವು ಮತ್ತು ಜನರ ಒಗ್ಗಟ್ಟಿನ ಹೋರಾಟ ಕೊನೆಗೂ ಯಾವ ಫಲ ನೀಡಿತು? ಅದೇ ಈ ಹೋರಾಟದ ಇತಿಹಾಸದ ಮುಂದಿನ ಅಧ್ಯಾಯ.

ಮುಂದುವರೆಯುವುದು…

70 ಕಿ.ಮೀ. ಪಾದಯಾತ್ರೆ, ಮಾಗೋಡಿನಲ್ಲಿ 30 ಸಾವಿರ ಜನರ ಸಮಾಗಮ

– ಸೌಪರ್ಣಿಕಾ – ಕೆನರಾ ನೆಕ್ಸ್ಟ್‌ ಡೆಸ್ಕ್.