ಅಳಿವಿನಂಚಿಗೆ ಸಾಗುತ್ತಿವೆಯೇ ನದಿ-ಅರಣ್ಯಗಳು?

ಕಪ್ಪತಗುಡ್ಡದಿಂದ ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ಕಾವಲ್‌ವರೆಗೆ ಒಂದು ನೋಟ

ನದಿಗಳು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಹರಿಯುವುದು, ಅರಣ್ಯಗಳು ಜೀವವೈವಿಧ್ಯವನ್ನು ಉಳಿಸುವುದು, ಬೆಟ್ಟಗಳು ಮಳೆನೀರನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅಂತರ್ಜಲ ಮರುಪೂರಣಕ್ಕೆ ನೆರವಾಗುವುದು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸಹಜ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು.

ಆದರೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ, ಅರಣ್ಯನಾಶ, ಭೂ ಒತ್ತುವರಿ, ನದಿ ತಿರುವು ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ಅವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾಮಗಾರಿಗಳು ಈ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ಹೇರುತ್ತಿವೆ. ಕಪ್ಪತಗುಡ್ಡದಂತಹ ಪರಿಸರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಣ್ಣ ಅರಣ್ಯಗಳು, ಬೆಟ್ಟದ ಸಾಲುಗಳು, ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು ಹಾಗೂ ನದಿಗಳವರೆಗೆ ಇಂದು ಹಲವು ನೈಸರ್ಗಿಕ ನೆಲೆಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಸವಾಲು ಎದುರಿಸುತ್ತಿವೆ.

ಮಲೆನಾಡಿನಂತೆ ದಟ್ಟವಾದ ಕಾಡುಗಳು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಒಣಹವೆಯ ಪ್ರದೇಶಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಕುರುಚಲು ಕಾಡುಗಳು, ಕಲ್ಲುಗುಡ್ಡಗಳು, ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲಮಾನಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಹರಿಯುವ ನದಿಗಳು ಅನೇಕ ಪ್ರಾಣಿ, ಪಕ್ಷಿ ಹಾಗೂ ಸಸ್ಯ ಪ್ರಭೇದಗಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ನೀಡುತ್ತವೆ.

ಮಳೆನೀರನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು, ಮಣ್ಣಿನ ಸವಕಳಿಯನ್ನು ತಡೆಯುವುದು ಮತ್ತು ಅಂತರ್ಜಲ ಮರುಪೂರಣಕ್ಕೆ ನೆರವಾಗುವುದು ಇವುಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆ. ಆದರೆ ಇವುಗಳ ಪರಿಸರ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸಹಜ ಸ್ವರೂಪವನ್ನೇ ಬದಲಿಸುತ್ತಿವೆ.

ಕುರುಚಲು ಕಾಡುಗಳಿಂದ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳವರೆಗೆ

ಬೇಡ್ತಿ–ವರದಾ ನದಿ ಜೋಡಣೆ ಯೋಜನೆಯಿಂದ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆಯಲಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುವ ಗದಗ, ಕೊಪ್ಪಳ, ರಾಯಚೂರು, ಹಾವೇರಿ, ಬಳ್ಳಾರಿ ಮತ್ತು ವಿಜಯನಗರ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪರಿಸರ ನೆಲೆಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಯಾವುದೇ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಪರಿಣಾಮ ಸ್ಥಳೀಯ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯದ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಜಲಮೂಲಗಳ ಮೇಲೂ ಬೀರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.

ಕೊಪ್ಪಳ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕಿಮ್ಮನೆ ಮತ್ತು ಕುಕನೂರು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಕುರುಚಲು ಕಾಡುಗಳು ಬಾವಲಿ, ತೋಳ ಹಾಗೂ ಹಲವು ಪ್ರಭೇದದ ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯವಾಗಿವೆ. ಕಲ್ಲು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ, ಅವೈಜ್ಞಾನಿಕ ರಸ್ತೆ ಕಾಮಗಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಭೂ ಒತ್ತುವರಿಯಿಂದ ಈ ಕಾಡುಗಳ ಸ್ವರೂಪ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದರಿಂದ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ಸಂಚಾರ, ಆಹಾರ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮತ್ತು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ನೆಲೆಗಳು ಕುಗ್ಗುವ ಅಪಾಯವಿದೆ.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ:ಲಾಭದ ಲೆಕ್ಕ ಸಕ್ಕರೆ ದೊರೆಗಳಿಗೆ, ನಷ್ಟದ ಲೆಕ್ಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ತಲೆಗೆ?!

ರಾಯಚೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಬೃಹತ್ ಉಷ್ಣ ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬೂದಿ ನಿರ್ವಹಣೆಯೂ ಗಂಭೀರ ಪರಿಸರ ಸವಾಲಾಗಿದೆ. ಬೂದಿ ಹಾಗೂ ಕೈಗಾರಿಕಾ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸದಿದ್ದರೆ ಗಾಳಿ, ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಗುಣಮಟ್ಟ ಹದಗೆಡಬಹುದು. ಇದು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಜನರ ಆರೋಗ್ಯ, ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಜೀವವೈವಿಧ್ಯದ ಮೇಲೂ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಹುದು. ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಪರಿಸರ ರಕ್ಷಣೆಯೂ ಸಮಾನ ಆದ್ಯತೆ ಪಡೆಯಬೇಕಲ್ಲ?!

ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ರಾಣೆಬೆನ್ನೂರು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಡಗಿ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು ಕೃಷ್ಣಮೃಗಗಳಂತಹ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ನೀಡುತ್ತವೆ. ತೆರೆದ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳನ್ನೇ ಅವಲಂಬಿಸಿರುವ ಇಂತಹ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಆವಾಸಸ್ಥಾನದ ನಾಶ ದೊಡ್ಡ ಅಪಾಯವಾಗಿದೆ. ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳನ್ನು ನಿರುಪಯುಕ್ತ ಅಥವಾ ಬರಡು ಭೂಮಿಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಬೇರೆ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ಬಳಸುವುದು ಪರಿಸರದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅಪಾಯಕಾರಿ. ದಟ್ಟ ಅರಣ್ಯಗಳಷ್ಟೇ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳೂ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ.

ಬಳ್ಳಾರಿ ಮತ್ತು ವಿಜಯನಗರ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಗಣಿ ವಲಯಗಳ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಅರಣ್ಯಗಳ ಮೇಲೆಯೂ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯ ಒತ್ತಡವಿದೆ. ದರೋಜಿ ಕರಡಿ ಧಾಮವು ಸ್ಲಾತ್ ಕರಡಿಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ, ಬಂಡೆ ಒಡೆಯುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಸ್ಫೋಟಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಶಬ್ದ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳಿಗೆ ತೊಂದರೆ ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯ ವಿಸ್ತರಣೆಯಿಂದ ಕರಡಿಗಳ ಸಂಚಾರದ ಹಾದಿಗಳು ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೂ ಧಕ್ಕೆಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.

ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯ ಸಂಕಷ್ಟ

ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿ ವಿಜಯನಗರ, ಕೊಪ್ಪಳ ಮತ್ತು ರಾಯಚೂರು ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಜನಜೀವನಕ್ಕೆ ಆಧಾರ. ಆದರೆ ನದಿ ತೀರದ ಅರಣ್ಯಗಳ ನಾಶ, ಅಕ್ರಮ ಮರಳುಗಾರಿಕೆ, ಮಾಲಿನ್ಯ ಮತ್ತು ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ನದಿಯ ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತಿವೆ.

ನದಿ ತೀರದ ಮರಗಳು ಮಣ್ಣನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಪಕ್ಷಿಗಳು, ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಜಲಚರಗಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಅವು ನಾಶವಾದಾಗ ಮಣ್ಣಿನ ಸವಕಳಿ ಹೆಚ್ಚುವುದಲ್ಲದೆ, ನದಿ ದಂಡೆಗಳ ಸ್ಥಿರತೆಯೂ ಕುಗ್ಗಬಹುದು. ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ತ್ಯಾಜ್ಯಗಳು ನೀರಿಗೆ ಸೇರುವುದರಿಂದ ಜಲಚರಗಳು, ಕೃಷಿ ಹಾಗೂ ನದಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುವ ಜನರ ಬದುಕಿನ ಮೇಲೂ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಅಪಾಯವಿದೆ. ಜಲಾಶಯದಲ್ಲಿ ಹೂಳು ಸಂಗ್ರಹವಾಗುವುದೂ ನೀರು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಸಮಸ್ಯೆ.

ಕಪ್ಪತಗುಡ್ಡ ಮತ್ತು ಬೆಣ್ಣೆಹಳ್ಳದ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶ

ಕಪ್ಪತಗುಡ್ಡದ ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುವ ಸಣ್ಣ ನದಿಗಳು, ಹಳ್ಳಗಳು ಮತ್ತು ಮಳೆಗಾಲದ ತೊರೆಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಕೃಷಿ ಹಾಗೂ ಅಂತರ್ಜಲ ಮರುಪೂರಣಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವದ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಧಾರವಾಡ ಮತ್ತು ಗದಗ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುವ ಬೆಣ್ಣೆಹಳ್ಳವೂ ಈ ಭಾಗದ ಪ್ರಮುಖ ಜಲಮೂಲ. ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಮಳೆಯಾದಾಗ ಪ್ರವಾಹದ ರೂಪ ತಾಳುವ ಈ ಹಳ್ಳದ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯ.

ಬೆಟ್ಟ-ಕಾಡು-ಸಣ್ಣ ಜಲಮೂಲಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಕ್ಕೆ ಹಾನಿಯಾದರೂ ಇಡೀ ಪ್ರದೇಶದ ಪರಿಸರ ಸಮತೋಲನದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಉಂಟಾಗಬಹುದು.

ನೀರಿನ ಜೊತೆಗೆ ಪರಿಸರವೂ ಮುಖ್ಯ

ಹಾವೇರಿ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ನಡುವೆ ಹರಿಯುವ ವರದಾ ನದಿಗೆ ಬೇಡ್ತಿ ನದಿಯ ನೀರನ್ನು ತಿರುಗಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಯೋಜನೆ ಪರಿಸರದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಹಲವು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಮುಂದಿಡುತ್ತದೆ. ನೀರಿನ ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ರೂಪಿಸುವ ಇಂತಹ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವಾಗ ನೀರು ಹರಿಯುವ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಅರಣ್ಯ, ಜಲಚರಗಳು, ಸ್ಥಳೀಯ ಜನಜೀವನ ಮತ್ತು ನದಿಯ ಸಹಜ ಹರಿವಿನ ಮೇಲೆ ಉಂಟಾಗಬಹುದಾದ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಬೇಕು.

ಒಂದು ಪ್ರದೇಶದ ನೀರಿನ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರದೇಶದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಿಗೆ ಧಕ್ಕೆಯಾಗದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮುಖ್ಯ. ನದಿಯ ನೀರು ಕೇವಲ ಮಾನವ ಬಳಕೆಗೆ ಸೀಮಿತವಾದ ಸಂಪನ್ಮೂಲವಲ್ಲ. ಅದು ನದಿ ತೀರದ ಸಸ್ಯವರ್ಗ, ಜಲಚರಗಳು ಮತ್ತು ನದಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುವ ಇಡೀ ಜೀವವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಉಳಿವಿಗೂ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಅದೇ ರೀತಿ, ಅಘನಾಶಿನಿ–ವೇದಾವತಿ ನದಿ ಜೋಡಣೆ ಮೂಲಕ ಚಿತ್ರದುರ್ಗಕ್ಕೆ ನೀರು ಒದಗಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪರಿಸರ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳನ್ನೂ ಗಮನಿಸಬೇಕಿದೆ. ಕಡಿಮೆ ಮಳೆಯ ಬಯಲುಸೀಮೆಯಾದ ಚಿತ್ರದುರ್ಗದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿರುವ ಅರಣ್ಯಗಳು, ಬೆಟ್ಟದ ಸಾಲುಗಳು ಮತ್ತು ಕಾವಲ್ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಪರಿಸರ ಸಮತೋಲನಕ್ಕೆ ಆಧಾರವಾಗಿವೆ. ಆದರೆ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ, ನಗರೀಕರಣ, ಕಾಳ್ಗಿಚ್ಚು ಮತ್ತು ಭೂ ಬಳಕೆಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಈ ನೈಸರ್ಗಿಕ ನೆಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ಹೇರುತ್ತಿವೆ.

ನೀರಿನ ಕೊರತೆಯನ್ನು ನೀಗಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವಾಗ ನೀರು ಒದಗಿಸುವ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ನೀರು ತಲುಪುವ ಪ್ರದೇಶಗಳೆರಡರ ಪರಿಸರ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನೂ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು. ಯೋಜನೆಯಿಂದ ದೊರೆಯಬಹುದಾದ ಪ್ರಯೋಜನಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಅರಣ್ಯ ನಾಶ, ಜೀವವೈವಿಧ್ಯದ ಮೇಲೆ ಬೀರುವ ಪರಿಣಾಮ, ನದಿಗಳ ಸಹಜ ಹರಿವಿನ ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳ ಬದುಕಿನ ಮೇಲಿನ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನೂ ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯ.

ಆದರೆ ಹೊರಗಿನಿಂದ ನೀರು ತರುವ ಯೋಜನೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆ, ಮಳೆನೀರು ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮತ್ತು ಅಂತರ್ಜಲ ಮರುಪೂರಣಕ್ಕೂ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಬೇಕು. ಸ್ಥಳೀಯ ಜಲಮೂಲಗಳನ್ನು ಉಳಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಹೊರಗಿನ ನೀರಿನ ಯೋಜನೆಗಳು ಪರ್ಯಾಯವಾಗಲಾರವು.

ಜೋಗಿಮಟ್ಟಿಯ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಅಮೃತ ಮಹಲ್ ಕಾವಲ್

ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ಜೋಗಿಮಟ್ಟಿ ಬೆಟ್ಟದ ಸಾಲು ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ ಬೇಸಿಗೆಯ ಕಾಳ್ಗಿಚ್ಚು, ನಿಯಂತ್ರಣವಿಲ್ಲದ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ, ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯದ ಅಂಚಿನ ಒತ್ತುವರಿ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ಕಾಳ್ಗಿಚ್ಚು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದು, ಅರಣ್ಯದ ಗಡಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿಯಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯ.

ಇನ್ನು ನಾಯಕನಹಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಚಳ್ಳಕೆರೆ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಅಮೃತ ಮಹಲ್ ಕಾವಲ್ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಬಯಲುಸೀಮೆಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳಿಗೆ ಉದಾಹರಣೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಅಮೃತ ಮಹಲ್ ತಳಿಯ ಜಾನುವಾರುಗಳ ಮೇಯಿಸುವಿಕೆಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಈ ವಿಶಾಲ ಪ್ರದೇಶಗಳು ತೆರೆದ ಭೂಪ್ರದೇಶದ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಕೃಷ್ಣಮೃಗ, ತೋಳ ಮತ್ತು ಹಲವು ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಇಂತಹ ನೆಲೆಗಳು ಆಶ್ರಯವಾಗಿವೆ.

ಆದರೆ ಸರ್ಕಾರಿ ಹಾಗೂ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಭೂಮಿ ಹಂಚಿಕೆ, ಸೌರ ವಿದ್ಯುತ್ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆ, ಕೃಷಿ ವಿಸ್ತರಣೆ, ನೀಲಗಿರಿಯಂತಹ ಮರಗಳ ನೆಡುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮೇಯಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳ ಸಹಜ ಸ್ವರೂಪದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತಿವೆ. ಚಳ್ಳಕೆರೆ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆಗಳಿಗಾಗಿ ಭೂ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಇಂತಹ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಬಳಸುವಾಗ ಅವುಗಳ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸದಿದ್ದರೆ ಅಪರೂಪದ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಉಳಿವಿಗೆ ತೊಂದರೆಯಾಗಬಹುದು.

ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹೊಸದುರ್ಗ, ಸಾಸಲು ಮತ್ತು ಹೊಳಲ್ಕೆರೆ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಗುಡ್ಡಗಳಲ್ಲಿನ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯೂ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಸ್ವರೂಪ, ಮಣ್ಣಿನ ಸ್ಥಿರತೆ ಮತ್ತು ಮಳೆನೀರಿನ ಸಹಜ ಹರಿವಿನ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಹುದು. ಬೆಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ಖನಿಜ ಸಂಪತ್ತು ಅಥವಾ ಬಳಕೆಯಾಗದ ಭೂಮಿಯೆಂದು ನೋಡುವ ಬದಲು, ಅವುಗಳ ಪರಿಸರ ಮೌಲ್ಯವನ್ನೂ ಗುರುತಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.

ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯೂ ಅನಿವಾರ್ಯ

ನದಿ, ಬೆಟ್ಟ, ಕಾಡು ಮತ್ತು ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು ಕೇವಲ ಭೂಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲ. ಅವು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯ ಬದುಕಿಗೆ ಆಧಾರವಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪತ್ತು. ನೀರಿನ ಕೊರತೆಯನ್ನು ನೀಗಿಸುವುದೂ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದೂ ಮುಖ್ಯವೇ. ಆದರೆ ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಜೀವನಾಡಿಗಳನ್ನೇ ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಿದರೆ ಆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಪ್ರಯೋಜನ ಎಷ್ಟು ಕಾಲ ಉಳಿಯಬಲ್ಲದು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯೂ ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ನದಿಗಳ ಸಹಜ ಹರಿವು, ಅರಣ್ಯಗಳ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಮತ್ತು ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಉಳಿಸುವ ಹೊಣೆ ಸರ್ಕಾರದಷ್ಟೇ ಸಮಾಜದ್ದೂ ಹೌದು. ಇಂದಿನ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವಾಗ ನಾಳೆಯ ಬದುಕಿಗೆ ಆಧಾರವಾಗಿರುವ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದೇ ನಿಜವಾದ ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ.

ಸೌಪರ್ಣಿಕಾ – ಕೆನರಾ ನೆಕ್ಸ್ಟ್‌ ಡೆಸ್ಕ್.