ಇದರ ಹಿಂದಿದೆ ತಾಂತ್ರಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಲಾಜಿಕ್ಗಳ ಸಂಯೋಜನೆ!
ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗಿರುವ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆ, ಜಾಗತಿಕ ತೈಲ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಅಸ್ಥಿರತೆ ಇವುಗಳ ನಡುವೆ ಎಲ್ಪಿಜಿ ಸಿಲಿಂಡರ್ಗಳ ಕುರಿತು ಹಲವು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಮೂಡುತ್ತಿವೆ.
ಗ್ಯಾಸ್ ಸಿಗುತ್ತದೆಯೇ, ದರ ಏರಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬ ಆತಂಕಗಳ ನಡುವೆ, ಜನ ಸಾಮಾನ್ಯರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮೂಡುತ್ತದೆ. ಗೃಹಬಳಕೆ ಸಿಲಿಂಡರ್ 14.2 ಕೆ.ಜಿಯೇ ಏಕೆ?
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಾವು ಗಮನಿಸದೇ ಹೋಗುವ ಈ ಅಂಕೆಯ ಹಿಂದೆ ಅಡಗಿರುವ ಕಥೆ, ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ತಾಂತ್ರಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಲಾಜಿಕ್ಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ.
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮನೆಬಳಕೆಯ ಎಲ್ಪಿಜಿ ಸಿಲಿಂಡರ್ಗಳ ಬಳಕೆ 1950ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಅಡುಗೆ ಅನಿಲ ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ವಿದೇಶಿ ಕಂಪನಿಯಾದ Burmah Shell ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿತ್ತು.
ಇದೇ ಕಂಪನಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಗ್ಯಾಸ್ ಸಿಲಿಂಡರ್ಗಳ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ತೂಕವನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿತು. ನಂತರ ಇದೇ ಕಂಪನಿ ಇಂದಿನ Bharat Petroleum Corporation Limited (BPCL) ಆಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡಿತು.
ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ಸಿಲಿಂಡರ್ ಅನ್ನು ಒಬ್ಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಎತ್ತಿ ಸಾಗಿಸಬಲ್ಲ ತೂಕ ಎಷ್ಟು ಎಂಬುದನ್ನು ಅಂದಿನ ತಜ್ಞರು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. ಗ್ಯಾಸ್ ಒಳಗೊಂಡ ತೂಕ 14.2 ಕೆಜಿ ಇದ್ದಾಗ, ಖಾಲಿ ಲೋಹದ ಸಿಲಿಂಡರ್ನ ತೂಕ ಸೇರಿ ಒಟ್ಟು ಸುಮಾರು 29 ರಿಂದ 30 ಕೆಜಿ ಆಗುತ್ತದೆ.
ಇದು ಮಾನವ ಶಾರೀರಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಗರಿಷ್ಠ ತೂಕ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು. ಇದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ತೂಕ ಇದ್ದರೆ ಡೆಲಿವರಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಹಾಗೂ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಕಷ್ಟವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇತ್ತು.
ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ಒಂದು ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಕುಟುಂಬದ ದೈನಂದಿನ ಅಡುಗೆ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಲಾಯಿತು. ಒಂದು ತಿಂಗಳಿಗೆ ಬೇಕಾಗುವ ಸರಾಸರಿ ಗ್ಯಾಸ್ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿದಾಗ, 14.2 ಕೆಜಿ ಗ್ಯಾಸ್ ಸುಮಾರು 30 ರಿಂದ 45 ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಸಾಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಅಂದಾಜು ಬಂದಿತು.
ಅಂದರೆ, ಒಂದು ಸಿಲಿಂಡರ್ ಒಂದು ತಿಂಗಳ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗುವಂತೆ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಕುಟುಂಬದ ಖರ್ಚು ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲೂ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು.
ಮೂರನೆಯದಾಗಿ, ಈ ಮಾನದಂಡವು ಪೂರೈಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲೂ ದೊಡ್ಡ ಬದಲಾವಣೆ ತಂದಿತು. ಒಂದು ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ತಿಂಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಸಿಲಿಂಡರ್ ಬೇಕು ಎಂಬ ಲೆಕ್ಕದಿಂದ ಗ್ಯಾಸ್ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳು ಸರಬರಾಜು, ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮತ್ತು ವಿತರಣೆಯನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಯೋಜಿಸಿತು.
ಇಂದಿಗೂ ನಾವು ನೋಡುವ ಗ್ಯಾಸ್ ಬುಕ್ಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಹಿಂದೆ ಇದೇ ಮಾದರಿಯ ಲಾಜಿಕ್ ಅಡಗಿದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸಂಗತಿ ಎಂದರೆ, 14.2 ಕೆಜಿ ಎಂಬುದು ಯಾವುದೇ ಕಾನೂನಿನ ಮೂಲಕ ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಿದ ಸಂಖ್ಯೆ ಅಲ್ಲ.
ಇದು ಅನುಭವ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕತೆಯಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡ ಮಾನದಂಡ. ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಅವಕಾಶವಿದೆ.
ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ಇಂದಿಗೂ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬಳಕೆಗಾಗಿ 19 ಕೆಜಿ ಸಿಲಿಂಡರ್ಗಳು, ಮನೆ ಬಳಕೆಗೆ 5 ಕೆಜಿ ಸಣ್ಣ ಸಿಲಿಂಡರ್ಗಳು ಲಭ್ಯವಿರುವುದು ಇದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿ.
ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ನಾವು ಪ್ರತಿದಿನ ಬಳಸುವ ಗ್ಯಾಸ್ ಸಿಲಿಂಡರ್ ಮೇಲಿನ “14.2 ಕೆಜಿ” ಎಂಬ ಅಂಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯದಂತೆ ಕಾಣಬಹುದು. ಆದರೆ ಅದರ ಹಿಂದೆ ಇತಿಹಾಸ, ವಿಜ್ಞಾನ, ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಸಮನ್ವಯವಿದೆ.
