ಕಾಡಿನ ಆತಂಕದ ನಡುವೆ ಕಾಣಬೇಕಿರುವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ದಾರಿ
>>ಕೆನರಾ ನೆಕ್ಸ್ಟ್ ನ್ಯೂಸ್ ಡೆಸ್ಕ್
ಕಾರವಾರ: ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ–ಅಂಕೋಲಾ ರೈಲು ಮಾರ್ಗ ಮತ್ತೆ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಒಂದು ಕಡೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶದ ಮೂಲಕ ರೈಲು ಹಳಿ ಹಾದುಹೋಗುವುದರಿಂದ ಕಾಡು ನಾಶವಾಗಬಹುದು, ಪ್ರಾಣಿ–ಪಕ್ಷಿಗಳ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆಯಾಗಬಹುದು, ಕೃಷಿ ಭೂಮಿ ಕಳೆದುಹೋಗಬಹುದು ಎಂಬ ಆತಂಕ.
ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ, ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಹಾಗೂ ಕರಾವಳಿ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಈ ರೈಲು ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ಸಿಗಬಹುದಾದ ಹಲವು ಅನುಕೂಲಗಳ ನಿರೀಕ್ಷೆ. ಹಾಗಾದರೆ, ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ‘ಅಭಿವೃದ್ಧಿ’ ಅಥವಾ ‘ಪರಿಸರ’ ಎಂಬ ಎರಡು ತುದಿಗಳಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿ ನೋಡುವ ಬದಲು, ಎರಡನ್ನೂ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ದಾರಿ ಹುಡುಕಬೇಕಲ್ಲವೇ?
ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದಂತಹ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪರಿಸರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ದೊಡ್ಡ ಯೋಜನೆ ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಪರಿಸರದ ಮೇಲಿನ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅರಣ್ಯವೆಂದರೆ ಕೇವಲ ಮರಗಳ ಗುಂಪಲ್ಲ. ಅದು ಅನೇಕ ಪ್ರಾಣಿ–ಪಕ್ಷಿಗಳ ಮನೆ, ನೀರಿನ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಉಳಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಮಣ್ಣನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುವ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕವಚ. ಹೀಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮರ ಕಡಿದರೆ ಒಂದು ಮರ ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು ಎಂಬ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಮಾತ್ರ ಸಾಲದು. ಅದರ ಪರಿಣಾಮ ಎಷ್ಟು ದೂರ ಹೋಗಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನೂ ಯೋಚಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ಆದರೆ, ರೈಲು ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಕರಾವಳಿ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಸಿಗಬಹುದಾದ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನೂ ಮರೆಯಬಾರದು. ರೈಲು ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ಒಂದು ಊರಿನಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಊರಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲ. ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಸಾಗಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವೂ ಅದಕ್ಕಿದೆ.
ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ವಾಣಿಜ್ಯ ಹಾಗೂ ಸಾರಿಗೆ ಕೇಂದ್ರ. ಅಂಕೋಲಾ ಕರಾವಳಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಪರ್ಕ ಪ್ರದೇಶ. ಈ ಎರಡು ಪ್ರದೇಶಗಳು ನೇರ ರೈಲು ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ಜೋಡಣೆಯಾದರೆ ಒಳನಾಡು ಮತ್ತು ಕರಾವಳಿಯ ನಡುವಿನ ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತಷ್ಟು ಸುಲಭವಾಗಬಹುದು. ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು, ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಸ್ತುಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಕರಾವಳಿ ಬಂದರುಗಳತ್ತ ಸಾಗಿಸಲು ರೈಲು ಮಾರ್ಗ ನೆರವಾಗಬಹುದು. ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಸರಕು ಸಾಗಣೆಯನ್ನು ರೈಲಿನತ್ತ ತಿರುಗಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾದರೆ ರಸ್ತೆ ಮೇಲಿನ ಒತ್ತಡವೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಡಿಮೆಯಾಗಬಹುದು.
ಇದು ಕೇವಲ ಸರಕು ಸಾಗಣೆಯ ವಿಚಾರವೂ ಅಲ್ಲ. ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ–ಅಂಕೋಲಾ ಹೆದ್ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ವಾಹನ ದಟ್ಟಣೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ. ಭಾರೀ ವಾಹನಗಳ ಸಂಚಾರದ ಜೊತೆಗೆ ಅಪಘಾತಗಳ ಆತಂಕವೂ ಇದೆ. ಗಂಭೀರ ಅಪಘಾತ ಸಂಭವಿಸಿದಾಗ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಲ್ಟಿ ಸ್ಪೆಷಾಲಿಟಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಗಾಯಾಳುಗಳನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳತ್ತ ಕರೆದೊಯ್ಯಬೇಕಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ.
ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ, ಇಲ್ಲಿನ ಭೌಗೋಳಿಕ ರಚನೆ ಹಾಗೂ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪರಿಸರದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಹೆದ್ದಾರಿಯನ್ನು ಬೇಕಾದಷ್ಟು ಅಗಲೀಕರಣ ಮಾಡುವುದು ಕೂಡ ಸುಲಭದ ಕೆಲಸವಲ್ಲ. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ರೈಲು ಮತ್ತೊಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಬಹುದು.
ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೂ ಈ ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವವಿದೆ. ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡದ ಕರಾವಳಿ, ದಾಂಡೇಲಿ, ಯಲ್ಲಾಪುರ ಹಾಗೂ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದಿಂದ ಬರುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ರೈಲು ಸಂಪರ್ಕ ಅನುಕೂಲವಾಗಬಹುದು. ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಿದರೆ ಅದರ ಪರಿಣಾಮ ಹೋಟೆಲ್ಗಳು, ಸ್ಥಳೀಯ ಸಾರಿಗೆ, ಸಣ್ಣ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರ ಸೇವಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಮೇಲೂ ಬೀಳಬಹುದು. ದಿನನಿತ್ಯದ ಕೆಲಸ, ಶಿಕ್ಷಣ, ವ್ಯಾಪಾರ ಅಥವಾ ಇತರ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ, ಯಲ್ಲಾಪುರ, ಅಂಕೋಲಾ ಭಾಗಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಚರಿಸುವವರಿಗೂ ಮತ್ತೊಂದು ಸಾರಿಗೆ ಆಯ್ಕೆ ಸಿಗಬಹುದು.
ಉದ್ಯೋಗದ ವಿಚಾರದಲ್ಲೂ ಯೋಜನೆಯಿಂದ ಕೆಲವು ಅವಕಾಶಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ರೈಲು ಮಾರ್ಗ ನಿರ್ಮಾಣ ಹಾಗೂ ನಂತರದ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಸಾರಿಗೆ, ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ, ಸರಕು ಸಾಗಣೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳು ಬೆಳೆಯಬಹುದು. ಆದರೆ ರೈಲು ಬಂದರೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಉದ್ಯೋಗ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಸ್ಥಳೀಯ ಯುವಕರಿಗೆ ಕೌಶಲ್ಯ ತರಬೇತಿ ನೀಡಿ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ಸಿಗುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಮುಖ್ಯ.
ಹಾಗಾದರೆ ಪರಿಸರದ ಆತಂಕ ಏಕೆ ಇಷ್ಟು ಗಂಭೀರವಾಗಿದೆ?
ಈ ರೈಲು ಮಾರ್ಗ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶದ ಮೂಲಕ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಯೇ ಅರಣ್ಯ, ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ಆವಾಸಸ್ಥಾನ ಹಾಗೂ ಪರಿಸರದ ಮೇಲೆ ಉಂಟಾಗಬಹುದಾದ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಕುರಿತು ತಜ್ಞರು ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣಾವಾದಿಗಳು ಆಕ್ಷೇಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರು. ಇಲ್ಲಿ ಸಮಸ್ಯೆ ಕೇವಲ ಮರಗಳನ್ನು ಕಡಿಯುವುದಲ್ಲ. ಒಂದು ಕಾಡನ್ನು ರೈಲು ಹಳಿಯಿಂದ ಎರಡು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಿದರೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸಹಜ ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ತೊಂದರೆಯಾಗಬಹುದು. ಆಹಾರ ಹುಡುಕುವುದು, ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಹಾಗೂ ಒಂದು ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ತೆರಳುವ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಚಲನವಲನಕ್ಕೂ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಬಹುದು.
ಇದನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡೇ ಯೋಜನೆಯ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲೂ ಕೆಲವು ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. 2026ರಲ್ಲಿ ರೈಲ್ವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿರುವ ಹೊಸ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಸುಮಾರು 163 ಕಿ.ಮೀ. ಉದ್ದದ ವಿದ್ಯುದೀಕೃತ ಡಬಲ್ಲೈನ್, 57 ಸುರಂಗಗಳು ಹಾಗೂ 48 ವಯಾಡಕ್ಟ್ಗಳು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಯೋಜನೆ ಇದೆ. ಅರಣ್ಯ ಭೂಮಿ ಬಳಕೆಗೆ ಸುಮಾರು 586 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಅನುಮತಿ ಕೋರಲಾಗಿದೆ. ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಅರಣ್ಯ ಭೂಮಿ ಬೇಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತುಸು ಇಳಿಕೆ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.
ಸುರಂಗಗಳು ಮತ್ತು ಸೇತುವೆಗಳ ಬಳಕೆ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ನೇರ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ನೆರವಾಗಬಹುದು. ಆದರೆ ಅದರಿಂದ ಪರಿಸರ ಹಾನಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಪ್ಪುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ನಿರ್ಮಾಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣು ಕುಸಿತ, ನೀರಿನ ಹರಿವಿನ ಬದಲಾವಣೆ, ಧೂಳು, ಶಬ್ದ ಹಾಗೂ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ಸಂಚಾರದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಉಂಟಾಗದಂತೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಕ್ರಮಗಳ ಅಗತ್ಯವೂ ಇದೆ.
ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯ ವಿಚಾರದಲ್ಲೂ ಇದೇ ಸಮತೋಲನ ಬೇಕು. ರೈಲು ಮಾರ್ಗಕ್ಕಾಗಿ ಖಾಸಗಿ ಅಥವಾ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿ ಪಡೆಯಬೇಕಾದರೆ ರೈತರಿಗೆ ನ್ಯಾಯಯುತ ಪರಿಹಾರ ನೀಡುವುದರ ಜತೆಗೆ ಪುನರ್ವಸತಿ ಹಾಗೂ ಜೀವನೋಪಾಯದ ರಕ್ಷಣೆಯೂ ಖಚಿತವಾಗಬೇಕು. ‘ರೈಲು ಬಂದರೆ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿ ಎಲ್ಲವೂ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ’ ಎನ್ನುವುದೂ ಸರಿಯಲ್ಲ. ಆದರೆ ಭೂಮಿ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ರೈತರ ಆತಂಕವನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸುವುದೂ ಅಷ್ಟೇ ತಪ್ಪು.
ಹೀಗಾಗಿ ಈ ಯೋಜನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ನಾವು ಎರಡು ತುದಿಗಳಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬೇಕು. ಆದರೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟವನ್ನು ಬಲಿಕೊಡಬಾರದು. ಪರಿಸರ ಉಳಿಯಬೇಕು. ಆದರೆ ಪರಿಸರದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಜನರ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಹಾಗೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಳ್ಳಿಹಾಕಬಾರದು.
ರೈಲು ಮಾರ್ಗ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುವುದಾದರೆ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂಚಾರ ಮಾರ್ಗಗಳು, ರೈಲು–ಪ್ರಾಣಿ ಘರ್ಷಣೆ ತಪ್ಪಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಪರಿಸರ ನಿಯಮಗಳು, ಪರಿಹಾರಾತ್ಮಕ ಅರಣ್ಯೀಕರಣ ಹಾಗೂ ಯೋಜನೆ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ನಂತರವೂ ನಿರಂತರ ಪರಿಸರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಇರಬೇಕು. ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ಯೋಜನೆಯಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಪರಿಣಾಮಕ್ಕೊಳಗಾಗುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೂ ಸೂಕ್ತ ಮಹತ್ವ ನೀಡಬೇಕು.
ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ–ಅಂಕೋಲಾ ರೈಲು ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಕೇವಲ ಒಂದು ರೈಲು ಹಳಿಯಾಗಿ ನೋಡುವುದು ಈ ಯೋಜನೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಸಣ್ಣದಾಗಿಸುವಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಕರಾವಳಿಯ ನಡುವಿನ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಬಲ್ಲದು. ವ್ಯಾಪಾರ, ಸರಕು ಸಾಗಣೆ, ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆಗೆ ಹೊಸ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ನೀಡಬಲ್ಲದು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದಂತಹ ಅಮೂಲ್ಯ ಪರಿಸರ ಪ್ರದೇಶದ ಮೂಲಕ ಸಾಗುವುದರಿಂದ ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಯೋಜನೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನೂ ಬೇಡುತ್ತದೆ.
ಹೀಗಾಗಿ ನಿಜವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆ ‘ರೈಲು ಬೇಕೇ? ಕಾಡು ಬೇಕೇ?’ ಎನ್ನುವುದಲ್ಲ. ರೈಲೂ ಬೇಕು. ಕಾಡೂ ಬೇಕು. ಜನರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಅಗತ್ಯವೂ ಉಳಿಯಬೇಕು. ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಪ್ರಕೃತಿಯೂ ಉಳಿಯಬೇಕು. ಈ ಎರಡರ ನಡುವೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಧ್ಯಯನ, ಪಾರದರ್ಶಕ ನಿರ್ಧಾರ ಹಾಗೂ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಮೂಲಕ ಸಮತೋಲನ ಸಾಧಿಸಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ–ಅಂಕೋಲಾ ರೈಲು ಮಾರ್ಗ ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಯೋಜನೆಯಾಗಲಿದೆ.
– ಸಂಗೀತಾ ಭಟ್.
