ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಹಿಂದಿರುವ ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ರಹಸ್ಯವೇನು?
“ದೇವರಿಗೂ ಜ್ವರ ಬರುತ್ತದೆಯಾ?” ಮೊದಲ ಬಾರಿ ಈ ಮಾತು ಕೇಳಿದವರು ಅಚ್ಚರಿಪಡುವುದು ಸಹಜ. ಆದರೆ ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಒಡಿಶಾದ ಪುರಿ ಜಗನ್ನಾಥ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಕೇವಲ ಕಥೆಯಲ್ಲ, ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಿರುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂಪ್ರದಾಯ.
ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಜಗನ್ನಾಥ, ಬಲಭದ್ರ ಮತ್ತು ಸುಭದ್ರಾ ದೇವಿಯರು ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಗ ದೇವಾಲಯದ ಬಾಗಿಲುಗಳೇ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಲಕ್ಷಾಂತರ ಭಕ್ತರು ದರ್ಶನವಿಲ್ಲದೆ ಕಾಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಏಕೆ ಹೀಗೆ? ಇದರ ಹಿಂದೆ ಇರುವ ಕಥೆ ಏನು?
ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಆರಂಭವಾಗುವುದು ಸ್ನಾನ ಪೂರ್ಣಿಮೆಯ ದಿನ. ಜಗನ್ನಾಥ, ಬಲಭದ್ರ ಮತ್ತು ಸುಭದ್ರೆಯ ವಿಗ್ರಹಗಳಿಗೆ 108 ಪವಿತ್ರ ಕಲಶಗಳ ಜಲದಿಂದ ಮಹಾಸ್ನಾನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೆಳಗ್ಗೆಯಿಂದ ಸಂಜೆವರೆಗೆ ನಡೆಯುವ ಈ ವಿಶೇಷ ವಿಧಿಯಲ್ಲಿ ದೇವರುಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಕ್ತರು ಈ ಮಹೋತ್ಸವವನ್ನು ಕಣ್ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾವಿರಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತಾರೆ.
ಆದರೆ ಈ ಮಹಾಸ್ನಾನದ ನಂತರವೇ ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಅಧ್ಯಾಯ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ತಂಪಾದ ನೀರಿನಿಂದ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದ ಕಾರಣ ದೇವರಿಗೆ ಜ್ವರ ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ಭಕ್ತರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಇದಾದ ನಂತರ ದೇವರನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ದರ್ಶನದಿಂದ ದೂರವಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಈ ಅವಧಿಯನ್ನೇ “ಅನವಾಸರ” ಅಥವಾ “ಅನಸಾರ” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸುಮಾರು 15 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ದೇವಾಲಯದ ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಬಾಗಿಲು ಭಕ್ತರಿಗೆ ಮುಚ್ಚಿರುತ್ತದೆ. ಈ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದೇವರಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ನೈವೇದ್ಯವನ್ನೂ ಅರ್ಪಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಜ್ವರ ಬಂದ ರೋಗಿಗೆ ಹೇಗೆ ಲಘು ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಔಷಧಿ ನೀಡುತ್ತಾರೋ, ಅದೇ ರೀತಿ ದೇವರಿಗೂ ಆಯುರ್ವೇದ ಪದ್ಧತಿಯ ವಿಶೇಷ ಔಷಧಿ, ಹಣ್ಣಿನ ರಸ, ಕಷಾಯ ಮತ್ತು ಸುಲಭವಾಗಿ ಜೀರ್ಣವಾಗುವ ಆಹಾರವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ.
ದೇವರ ಸೇವೆಯನ್ನು ವಿಶೇಷ ಅರ್ಚಕರು ಅತ್ಯಂತ ಗೌಪ್ಯವಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ದೇವರ ವಿಗ್ರಹಗಳಿಗೆ ಹೊಸ ಬಣ್ಣ, ಅಲಂಕಾರ ಮತ್ತು ಸೌಂದರ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಕೆಲಸಗಳನ್ನೂ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಈ 15 ದಿನ ಭಕ್ತರು ಪುರಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು 25 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಬ್ರಹ್ಮಗಿರಿಯ ಅಲಾರನಾಥ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ತೆರಳಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ರೂಪವಾದ ಅಲಾರನಾಥನ ದರ್ಶನ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಜಗನ್ನಾಥನ ದರ್ಶನ ಸಿಗದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅಲಾರನಾಥನ ದರ್ಶನ ಮಾಡಿದರೆ ಅದೇ ಪುಣ್ಯ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಭಕ್ತರಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಈ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಆ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲೂ ಅಪಾರ ಜನಸಂದಣಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
15 ದಿನಗಳ ನಂತರ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಶೇಷ ಕ್ಷಣ ಬರುತ್ತದೆ. ಅದೇ “ನವಯೌವನ ದರ್ಶನ”. ಜ್ವರದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಗುಣಮುಖರಾಗಿ ಹೊಸ ಕಾಂತಿಯೊಂದಿಗೆ ದೇವರುಗಳು ಮತ್ತೆ ಭಕ್ತರಿಗೆ ದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ಸಂಪ್ರದಾಯ. ಇದೇ ದರ್ಶನದ ಬಳಿಕ ವಿಶ್ವವಿಖ್ಯಾತ ಜಗನ್ನಾಥ ರಥಯಾತ್ರೆ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಲಕ್ಷಾಂತರ ಭಕ್ತರು ಕಾತರದಿಂದ ಕಾಯುವ ಈ ಕ್ಷಣವೇ ರಥೋತ್ಸವದ ನಿಜವಾದ ಆರಂಭ.
ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಷಯವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ದೇವರಿಗೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಜ್ವರ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂದಲ್ಲ. ಇದು ಭಗವಂತನನ್ನು ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯನಂತೆ, ಮನುಷ್ಯನಂತೆ ಭಾವಿಸಿ ಸೇವಿಸುವ ಭಾರತೀಯ ಭಕ್ತಿ ಪರಂಪರೆಯ ಪ್ರತೀಕ.
ದೇವರು ಕೂಡ ಮನುಷ್ಯನಂತೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ, ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೊಳಗಾಗುತ್ತಾರೆ, ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಮತ್ತೆ ಆರೋಗ್ಯವಂತರಾಗಿ ಭಕ್ತರ ಮುಂದೆ ಬರುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.
ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಪುರಿಯ ಜಗನ್ನಾಥ ದೇವಾಲಯದ ಆಚರಣೆಗಳು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲೇ ವಿಶಿಷ್ಟವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಕ್ತಿ, ಸಂಪ್ರದಾಯ, ಸಂಕೇತ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಸೆದಿರುವ ಈ ಆಚರಣೆ ಇಂದಿಗೂ ಕೋಟ್ಯಂತರ ಭಕ್ತರಲ್ಲಿ ಅಚಲವಾದ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಮೂಡಿಸಿದೆ.
ಹೀಗಾಗಿ ಮುಂದಿನ ಬಾರಿ “ಜಗನ್ನಾಥನಿಗೆ 15 ದಿನ ಜ್ವರ ಬರುತ್ತದೆ” ಎಂಬ ಮಾತು ಕೇಳಿದರೆ, ಅದರ ಹಿಂದೆ ಅಡಗಿರುವ ಶತಮಾನಗಳ ಹಳೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಮತ್ತು ಆಳವಾದ ಭಕ್ತಿಯ ಸಂದೇಶವೂ ನೆನಪಾಗಲಿ!
